Boćki. Dwie świątynie i rynek

fot: Anna Ochremiak

Duży barokowy kościół, klasycystyczna cerkiew o niezwykłej dla tych świątyń dwuwieżowej konstrukcji, pomiędzy nimi niewielki rynek, z którego rozchodzą się ulice. Dziś to gminna wieś, ale w rozplanowaniu miejscowości i jej zabytkowych budowlach odnajdziemy ślady miejskiej przeszłości.

Bo Boćki były miastem: już ponad 500 lat temu, Jan Sapieha, właściciel rozległych dóbr w okolicy i niebawem pierwszy wojewoda podlaski, uzyskał przywilej założenia w swoich włościach miasta na prawie magdeburskim i szybko przystąpił do zagospodarowywania okolicy. Nowe miasto, powstałe przy ruchliwym szlaku handlowym prowadzącym z Korony na Litwę i posiadające prawo na liczne targi i jarmarki rozwijało się szybko. Zasłynęło szczególnie wyrobami rymarskimi, a produkowane tu baty zasłynęły wkrótce w całej Rzeczypospolitej. Jedna z koncepcji wytłumaczenia nazwy miejscowości wywodzi ją właśnie od bata. Bociany ponoć nie mają tu nic do rzeczy.

O dawnej świetności Bociek przypomina potężny i bogaty kościół pod wezwaniem świętych Antoniego Padewskiego i Józefa Oblubieńca. W roku 1726 roku ufundował go Józef Franciszek Sapieha, a gospodarowali w nim franciszkanie reformaci. Fasadę barokowej świątyni zdobią rzeźby Jana Jerzego Plerscha, znanego swego czasu artysty. We wnętrzu zobaczymy wspaniałe, stworzone ze smakiem ołtarze barokowe, a w kaplicy jedyne w Polsce tabernakulum przyozdobione 67 plakietami (na zdjęciu głównym). W kościele przechowuje się relikwie św. Antoniego z Padwy i cierń z korony Chrystusa. Po przeciwnej stronie drogi stoi barokowa figura św. Jana Nepomucena, który ze swojego skwerka strzeże mieszkańców od wylewów Nurca.

Bćkowską cerkiew stawiano z przeznaczeniem na katolicki kościół parafialny, stąd też jej niezwykła, nietypowa dla architektury prawosławia dwuwieżowa konstrukcja. Budowę z fundacji Joachima Karola Potockiego, ówczesnego właściciela Bociek, zaczęto w 1765 roku. Zanim jednak dobiegła końca, już pod zaborem, w 1828 roku, władze carskie nakazały ulokować tu cerkiew. I tak się stało. Ortodoksyjnego klimatu dodaje ładna, prowadząca na cerkiewny teren bramka i stojące na nim prawosławne krzyże. Wystrój wnętrza nie budzi już żadnych wątpliwości.

Warto wiedzieć
* W Boćkach od lat działa zespół folklorystyczny „Klekociaki”, który zdobywa wiele nagród i wyróżnień w kraju i za granicą.
* Boćki podupadły, gdy linię kolejową do Petersburga poprowadzono z dala od tej miejscowości. Wyludniły się gwałtownie po raz pierwszy w 1915 roku, gdy cofająca się armia rosyjska pociągnęła za sobą znaczną część ludności prawosławnej. Wyludniły się po raz drugi, gdy Niemcy wymordowali w Treblince tutejszych Żydów, znaczną część miejscowej społeczności. Boćki straciły prawa miejskie w trakcie reformy administracyjnej w 1934 roku.
* W gminie są trzy gospodarstwa agroturystyczne; nie ma restauracji.