Pilchowice. Najpiękniejsza zapora w Sudetach

fot: Jakub Ochremiak

W Pilchowicach, niewielkiej miejscowości niedaleko Jeleniej Góry jest druga co do wysokości, a najwyższa zbudowana z kamienia zapora w Polsce. Większa od niej jest tylko tama na Sanie w Solinie, na przedgórzu Bieszczadów.

Zapora Pilchowicka przegradza Bóbr i spełnia funkcję retencyjną. Jest elementem całego systemu zapór na tej rzece. Decyzję o jej budowie podjęto po ogromnej powodzi w 1897 roku, a prace ukończono w 1912 roku. Wtedy jeszcze wieś nazywała się Mauer, a rzeka, na której stanęła przegroda – Bober. Bóbr jest lewobrzeżnym dopływem Odry, a swój początek bierze po czeskiej stronie Karkonoszy.

Największa tama w Europie
Kiedy zbudowano zaporę, była największą w Europie. Jej całkowita wysokość wynosi 62 metry a długość w koronie – 270 metrów. Kamień węgielny wmurował osobiście sam cesarz Wilhelm II. Gdy inwestycję zakończono, na jej koronie stanął pomnik władcy. Teraz pozostał tylko ślad po postumencie. Przy zaporze działa niewielka elektrownia o mocy 7,5 tys. megawatów. Usytuowana jest nietypowo, u stóp ogromnego muru tamy. Całe założenie architektoniczne wygląda niezwykle malowniczo.

Pociąg już tędy nie jeździ…
Aby zbudować zaporę, przez Pilchowice poprowadzono linię kolejową, która połączyła Jelenią Górę z Lwówkiem Śląskim. W pobliżu stacyjki Pilichowice-Zapora tory  przekraczają zatokę Jeziora Pilchowickiego po najwyższym w Sudetach wiadukcie (20 m ponad lustrem wody), a następnie wpadają do najdłuższego w regionie tunelu. Niestety, pociąg już tędy nie jeździ…

Warto wiedzieć
* Zapora Pilchowicka jest elementem większego założenia – kaskady Bobru. Składają się na nią mniejsze zapory w Bobrowicach i Wrzeszczynie (w sumie sześć progów). Budowę kaskady zakończono w 1932 roku.
* Jezioro Pilchowickie jest największe na Bobrze. Jest długie na 4 km i szerokie na 300-400 m. 
* W czasie powodzi tysiąclecia w 1997 roku wielka woda przelała się przez koronę zapory. W tym roku nie przekroczyła pojemności zbiornika.

• gmina Pilchowice