Skierniewice. Zaplecze żelaznej drogi

fot: archiwum PSMK

W dawnej parowozowni w Skierniewicach powstaje muzeum kolei. Lokomotywy i wagony pociągów normalno i wąskotorowych, semafory, sygnalizatory, narzędzia, maszyny, a wreszcie sztandary i proporce – to kolekcja zgromadzona przez członków Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei.

Parowozownia w Skierniewicach powstała w 1846 roku jako jeden z kilku głównych obiektów zaplecza trakcyjnego Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej.

Kompleks podlegał systematycznej rozbudowie do lat 90. XIX w. aż uzyskał około 1880 r. dzisiejszą liczbę - 23 kanałów hali głównej. W końcu 1914 r. parowozownia wraz z większością wyposażenia stacji uległa niemal kompletnemu zniszczeniu. Odbudowana przez PKP w latach 1919-1922 stanowiła do końca lat 20. XX w. jeden z ważniejszych punktów obsługi parowozów na terenie byłej Warszawskiej Dyrekcji Kolei Państwowych. W końcu dwudziestolecia międzywojennego wraz z wydłużeniem odcinków obsługi trakcyjnej do nowocześniejszych parowozowni w Piotrkowie i Azorach i wybudowaniem linii węglowej FPTK, straciła na znaczeniu, i została przeznaczona do obsługi ruchu wyłącznie lokalnego. Wiosną 1940 r. została całkowicie przebudowana, unowocześniona i zaopatrzona w zaplecze warsztatowe dla średnich i rewizyjnych napraw lokomotyw. Po wybudowaniu linii Skierniewice - Łuków stała się jedną z ważniejszych parowozowni, obsługujących ruch towarowy na przecięciu dwu bardzo obciążonych magistral: Warszawa-Katowice oraz Rzepin-Poznań-Kutno-Terespol.

Do dziś zachowały się obiekty, których budowa datowana jest na rok 1859. Kształt istniejącego kompleksu, w większości pochodzi z okresu rozbudowy kolei Ostbahn przez GeDOB w latach 1940-43. Pozostała kompletna infrastruktura techniczna potrzebna do obsługi i utrzymania lokomotyw o trakcji parowej. Do dziś skierniewicka parowozownia jest w stanie przyjąć i obsłużyć każdy typ zachowanego w Polsce parowozu. Kompleks parowozowni - jako całość (wszystkie budynki, zewnętrzne urządzenia techniczne, dawne wyposażenie warsztatowe, tory) został wpisany do rejestru zabytków.

Warto wiedzieć
Skierniewickie wagony kryte dwukrotnie zdobywały Oskara. Pierwszy raz w „Liście Schindlera” Stevena Spielberga, potem w „Pianiście” Romana Polańskiego. „Grały” też w innych filmach fabularnych (m.in. „Podroż”, „Rancid Aluminium”, „Boża Podszewka”, „Generał Nil”), pojawiły się również w wielu produkcjach dokumentalnych.