Góra Kalwaria
Jerozolima dwu religii

Nowa Jerozolima była siedzibą dominikanów, dominikanek, bernardynów, franciszkanów, pijarów i marianów. Biskup-poeta Ignacy Krasicki kpił sobie w jednej fraszek z tego, że więcej tu kościołów niż szynków i zachęcał, aby to zmienić...
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Cezary Rudziński
Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
W 1672 r. na skrzyżowaniu dwu głównych tras komunikacyjnych usypano niewysoki, sztuczny wzgórek, na którym z fundacji biskupa wzniesiono barokowy kościół filialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego „Na Górce”.
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii
  • Góra Kalwaria. Jerozolima dwu religii

Osada handlowa przy przeprawie przez Wisłę istniała tu już w XII w. Pierwsza pisana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1252 r. Wieś rycerska Góra istniała w tym miejscu już w XIII w. Zaś szlachecka Góra – obie nazwy pisane są w starych dokumentach  jako „Gura”, później w jidysz Ger – w drugiej połowie XVI w.

W historii miejscowość zaczęła się zapisywać dopiero od roku 1666, gdy stała się własnością poznańskiego biskupa Stefana Wierzbowskiego. Odkupił ją od właścicieli, rodziny Górskich, po zniszczeniach podczas szwedzkiego potopu, aby stworzyć w jej miejscu ośrodek kultu religijnego. Miasto zostało nazwane w 1670 r. w przywileju lokacyjnym Michała Korybuta Wiśniowieckiego na prawie magdeburskim Nową Jerozolimą. Z myślą o tych niezamożnych pielgrzymach, których nie stać było na podróż do prawdziwej Jerozolimy w Ziemi Świętej. Obecną nazwę Góra Kalwaria stosuje się dopiero od XVIII w.

W 1672 r. zgodnie z planem lokalizacyjnym, na skrzyżowaniu dwu głównych tras komunikacyjnych usypano niewysoki, sztuczny wzgórek, na którym z fundacji biskupa wzniesiono barokowy kościół filialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego „Na Górce” nazywany Domem Piłata i stanowiący jedno z centralnych miejsc tworzonej wokół Kalwarii. Innym z punktów Drogi Krzyżowej był Wieczernik, również z fundacji biskupa Wierzbowskiego, zbudowany w 1674 r. kościół rektoralny p.w. Opatrzności Bożej na Mariankach.

Więcej świątyń niż karczm

Trzecią z historycznych budowli w mieście ufundowanych przez tego biskupa jest wzniesione w 1675 r. kolegium pijarów. Obecnie mieści się w nim największy w Polsce dom opieki społecznej z około 800 pensjonariuszkami. Z czasem powstawały również kolejne stacje Drogi Krzyżowej. Nowa Jerozolima stała się wówczas także siedzibą zakonów: dominikanów, dominikanek, bernardynów, franciszkanów, pijarów i marianów, z mnóstwem kościołów i kaplic, miastem wyłącznie dla katolików, w którym zakazano osiedlania się  Żydom.

Biskup-poeta Ignacy Krasicki kpił sobie w jednej fraszek z tego, że więcej jest nim kościołów niż szynków i zachęcał, aby to zmienić. Co zaczęło się spełniać wkrótce po śmierci biskupa – fundatora i protektora. Miasto pielgrzymkowe zaczęło podupadać, na co niemały wpływ miały także ówczesne losy kraju. Na przełomie XVIII i XIX w. większość kościołów i kaplic rozebrano. Na przykład na wzgórzu po kościele św. Krzyża założono cmentarz rzymskokatolicki. Miasto, nazywane już Górą Kalwarią – piszę to w ogromnym skrócie – zmieniało swoje oblicze, stając garnizonowym. Z koszarami, najpierw wojsk rosyjskich, a w latach międzywojennych ważnych jednostek polskich, m.in. chyba jedynego pułku artylerii najcięższej.

Chasydzki sztetl

Osiedlali się tu obcokrajowcy i innowiercy: Holendrzy, Niemcy, Rosjanie – protestanci i prawosławni. A przede wszystkim Żydzi, gdy w 1802 r. władze pruskie zniosły dla nich zakaz. I bardzo szybko stali się oni największą grupą wyznaniową w mieście. Głownie dzięki osiedleniu się w nim w 1859 r. religijnego przywódcy chasydów, cadyka Icchaka Meira Rottenberga Altera. Przyciągał on tłumy pielgrzymów, obsługa których spowodowała, że ludność żydowska zaczęła w nim dominować. Do tego stopnia, że w 1898 r wybudowano dla nich kolejkę wąskotorową z Warszawy. Po Holocauście miasto dotychczas nie odzyskało dawnej liczby mieszkańców.

Czytaj dalej - strony: 1 2
Dodano: 27 września 2018; Aktualizacja 12 października 2018;
 

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij