Koźmin Wielkopolski
Kirkut ukryty w odległym lasku

Większość macew wyrzeźbiono z piaskowca. Ale są również i pomniki z marmuru i z czarnego granitu. Mają kształt prostokąta z niewielkimi ozdobami i napisami, często po hebrajsku...
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Waldemar Rusek
Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
Obecny w Koźminie Wlkp. cmentarz żydowski (zwany kirkutem) jest jedną z największych i najlepiej zachowanych nekropolii wyznania mojżeszowego na terenie Wielkopolski.
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku
  • Koźmin Wielkopolski. Kirkut ukryty w odległym lasku

Pierwszą wzmianką w dokumentach Koźmina o starozakonnych jest zapis z roku 1419 w którym Żyd Daniel z Poznania występuje w roli świadka przy sprzedaży ziemi w okolicach miasta.

Inny zapis pochodzi z roku 1469. Według niego Żyd Jonasz z Poznania odstępuje dom Jakubowi z Koźmina. W XVII wieku Żydzi stanowili już 6,5 proc. ludności miasta. Gmina żydowska szybko się rozrastała i w latach 90. XVIII wieku jej członkowie stanowili już około 20 proc. ludności miasta. Żydzi zajmowali się handlem, finansami, pośrednictwem. Od roku 1838 zyskali prawo wyborcze i pierwszy Żyd Mojżesz Czapski wszedł do rady miasta.

Pierwsza nekropolia

Pierwszy cmentarz żydowski w Koźminie Wlkp. powstał pod koniec XVIII wieku wokół drewnianej synagogi. Ze względu na wzrost liczby ludności i zagrożenie epidemiologiczne gmina żydowska otrzymała od Kazimierza Nestora Sapiehy, właściciela Koźmina w latach 1772-91, ziemię pod nowy cmentarz, tu gdzie znajduje się obecnie. Cmentarz jest w lasku, który widać z miejscowości Orla. W roku 1872 zlikwidowano stary cmentarz z powodu budowy nowej, murowanej synagogi. Po ekshumacji resztki ludzkie pochowano w zbiorowej mogile na nowym cmentarzu.

Obecny cmentarz

Obecny w Koźminie Wlkp. cmentarz żydowski (zwany kirkutem) jest jedną z największych i najlepiej zachowanych nekropolii wyznania mojżeszowego na terenie Wielkopolski. Na cmentarzu znajduje się około 250 macew w dobrym stanie. A było ich około 600. Pochodzą one z początku XIX wieku i czasów późniejszych. Najstarsza jest z roku 1806. Ostatnia mogiła i jedyna która powstała po drugiej wojnie światowej jest z roku 1969. Pochowano w niej Nathana Mośkiewicza.

Tylko jedna polska inskrypcja

Kirkut z Koźmina ma kształt prostokąta o wymiarach około 80 x70 metrów, tj. około 0,55 ha. Zgodnie z tradycją żydowską grób jest nienaruszalny i nie może być używany do pochówku wielu osób. Dlatego w miarę rozwoju gminy, późniejsze nagrobki charakteryzują się większą zwartością. Większość macew wyrzeźbiono z piaskowca. Ale są również i pomniki z marmuru i z czarnego granitu. Mają kształt prostokąta z niewielkimi ozdobami i napisami, często po hebrajsku. Można spotkać symbole oznaczające marność życia jak złamany kwiat czy drzewo lub ułożone dłonie w geście błogosławieństwa. Dziwne jest, że Żydzi koźmińscy żyli w Polsce, a na nagrobkach mają łacińskie, hebrajskie i niemieckie napisy, a nie po polsku. Jest tylko jeden nagrobek z inskrypcją w języku polskim – ostatniego pochowanego tu Żyda. Przy cmentarzu zachowały się budynki pełniące kiedyś funkcje związane z pochówkiem. Obecnie są to prywatne zabudowania mieszkalne.

Warto wiedzieć

* Kirkut w miasteczku Koźmin Wielkopolski znajduje się niedaleko ulicy Wierzbowej. Aby tam trafić trzeba jechać ulicą Wierzbową o nawierzchni gruntowej z głębokimi koleinami. Do skrzyżowania. Stamtąd może 30 metrów zostało do bramy cmentarza.
* Kirkut położony jest w dość dużej odległości od Koźmina i szosy Koźmin Wlkp – Pleszew. W miejscowości Orla widać lasek w którym mieści się nekropolia. Długo określano lokalizację cmentarza w miejscowości Orla. Może i dlatego tak dobrze się zachował przed hitlerowcami i wandalami. Cmentarzem opiekują się od roku 1987 wychowankowie Ośrodka Szkolno -Wychowawczego z Borzęciczek. Razem z nauczycielami wykarczowali samosiejki i odtworzyli ścieżki.

Dodano: 1 grudnia 2018; Aktualizacja 10 grudnia 2018;

Zajrzyj na te strony:

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Obserwuj stronę na Google+
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij