Stara Kuźnica
Koło wodne kręci się od 350 lat!

Kuźnica wodna w Starej Kuźnicy istniała już w 1662 roku. Na rzeczce Młynówce zbudowano stawidła – drewniane urządzenie piętrzące. Wystarczyło je podnieść, aby woda drewnianym korytem popłynęła na koło wodne, które napędzało mechanizm młota.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Cezary Rudziński
Stara Kuźnica. Koło wodne kręci się od 350 lat!
Młot uderza co sekundę, drewniane miechy dostarczają natlenionego powietrza, co przyspiesza nagrzewanie i spalanie znajdującego się w piecu wsadu. Rozżarzone kawałki żelaza kuźnicy przekuwają na lemiesze, siekiery i inne narzędzia.
  • Stara Kuźnica. Koło wodne kręci się od 350 lat!
  • Stara Kuźnica. Koło wodne kręci się od 350 lat!
  • Stara Kuźnica. Koło wodne kręci się od 350 lat!
  • Stara Kuźnica. Koło wodne kręci się od 350 lat!
  • Stara Kuźnica. Koło wodne kręci się od 350 lat!
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Już od XVII wieku na przedpolu Gór Świętokrzyskich powstawały zalążki przyszłego Zagłębia Staropolskiego, które rozwinęło się w wieku XVIII i XIX w oparciu o napęd wodny oraz drewno i węgiel drzewny jako paliwo.

Tak np. kuźnica wodna w Starej Kuźnicy wymieniana jest w dokumentach już w 1662 roku. Jej praca oparta była na prostej konstrukcji: na rzeczce Młynówce zbudowano stawidła – drewniane urządzenie piętrzące. Wystarczyło je podnieść, aby woda drewnianym korytem popłynęła na, również drewniane koło wodne, którego „żaba” – pierścień osadzony na sprzężonym z nim wale – zaczął napędzać mechanizm młota. Jest to najstarsze urządzenie hydrotechniczne zachowane w Polsce.

Młot uderza co sekundę, drewniane miechy dostarczają natlenionego powietrza, co przyspiesza nagrzewanie i spalanie znajdującego się w piecu wsadu. Rozżarzone kawałki żelaza kuźnicy przekuwają na lemiesze, siekiery i inne narzędzia. Z przeszłości tej wodnej kuźnicy wiadomo, że obecny budynek zbudowano w 1835 roku. W 1838 r. przebudowano w niej piec miechowy, zaś po 1860 roku jej urządzenia współdziałały do 1893 r. z wielkim piecem hutniczym zbudowanym w jej pobliżu. Kuźnica ta czynna była do roku 1957.

Odrestaurowana z zachowaniem dawnego rozplanowania, przekształcona została w jedną z placówek terenowych Muzeum Techniki NOT w Warszawie. W tym roku obchodzi ona równe półwiecze udostępnienia jej zwiedzającym. Poza nadal czynnym drewnianym kołem wodnym i korytem doprowadzającym wodę do urządzeń, w tej starej drewnianej szopie oprócz nich – m.in. pieca grzewczego, młota napędzanego końmi wodnymi wraz z mechanizmami pozwalającymi sterować wszystkim z wewnątrz, zachowały się , m.in. tzw. baba młota, ręczne nożyce do cięcia blachy, kamienny toczak do ostrzenia wyprodukowanych narzędzi, obcęgi, szczypce i inne drobne narzędzia kowalskie, wykorzystywane nadal do prezentacji przy specjalnych okazjach, a taką było właśnie wspomniane 50-lecie, pracy kuźnicy. Do końca lat 50-tych XX w. wytwarzano tu lemiesze, siekiery, klamry, okucia, kosy i haki.

 

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia
ARTYKUŁ NALEŻY DO CYKLU Zabytki Staropolskiego Zagłebia

Zabytki Staropolskiego Zagłebia

Stare fabryki, kuźnie, gwoździarnie, huty... Zabytki przez lata niedoceniane i niezauważane. Na przedpolu Gór Świętokrzyskich mamy prawdziwe skarby...

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij