Grodno
Miasto litewskie, miasto ruskie

Blisko dziewięć wieków dziejów Grodna, to oczywiście nie tylko ważne w nich wątki polskie. Od początku był to najpierw gród, a później miasto wielonarodowe i wielowyznaniowe. A jego dzieje, podobnie jak wielu innych miast w naszym regionie Europy, były burzliwe.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Cezary Rudziński
Grodno. Miasto litewskie, miasto ruskie
W rzeczywistości osada w tym miejscu na „bursztynowym szlaku” po Niemnie, istniała prawdopodobnie już w czasach antycznych. A przynajmniej gdy było to pogranicze słowiańskich Dregowiczów i bałtyckich Jadźwingów
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Blisko dziewięć wieków dziejów Grodna, to oczywiście nie tylko ważne w nich wątki polskie. Od początku był to najpierw gród, a później miasto wielonarodowe i wielowyznaniowe. Już sama geneza jego nazwy budzi spory.

Wiadomo, co pozornie wydawałoby się oczywiste, że nie pochodzi ono od grodu. Lecz od ogrodzenia. Litwini, których rola w początkach miasta była ogromna, wywodzą ją od słowa gartas oznaczającego w ich języku ogrodzenie dla owiec. Białorusini dawną nazwę miasta Gorodień – od określanych tym słowem drewnianych zabudowań obronnych. Według litewskiej legendy, gród u ujścia rzeczki Horodniczanki do Niemna założył książę Litwo i na cześć swojego syna nazwał go Garto.

W rzeczywistości osada w tym miejscu na „bursztynowym szlaku” po Niemnie, istniała prawdopodobnie już w czasach antycznych. A przynajmniej gdy było to pogranicze słowiańskich Dregowiczów i bałtyckich Jadźwingów, tych drugich wytępionych później przez krzyżaków. Według źródeł białoruskich, gród obronny na tym nadniemeńskim wzgórzu, na którym stoję, założyli książęta z dynastii kijowskiej. Pierwsza wzmianka o nim znajduje się w kronikach historycznych z roku 1127. Stanowił on wówczas centrum ziem księcia Wsiewołoda, potomka kijowskiego księcia Jarosława Mądrego i księżniczki Agaty, córki ks. Włodzimierza Monomachia. W 1283 roku po raz pierwszy gród ten próbowali zdobyć krzyżacy. Historia zmagań o średniowieczne Grodno, to dłuższa opowieść.

Odnotuję więc tylko, że władał nim m.in. pierwszy i jedyny w dziejach król ruski (od 1255 r.), wcześniej książę wołyński i halicki Danyło (1201-64 ). W 1270 litewski ks. Trojden. W 1391 roku ks. Witold, nazywany przez Litwinów Vytautas Didžoi – Wielki, nadał miastu niepełne prawa magdeburskie, a na początki XV w. uczynił z niego drugą stolicę Wielkiego Księstwa Litewskiego. I stąd w 1410 roku ruszył ze swoimi wojskami pod Grunwald. O polskim udziale w historii miasta wspomniałem w odrębnym tekście. Dodam, że pełne prawa magdeburskie, a także chorągiew i obowiązujący również obecnie herb – Jeleń św. Huberta z krzyżem między rogami, nadał Grodnu w 1444 r. Kazimierz Jagiellończyk. On też ustanowił samorząd miejski. Jako ciekawostkę można przytoczyć, że radą miejską kierowali na zmianę dwaj burmistrze: prawosławny i katolicki.

Dzieje Grodna, podobnie jak wielu innych miast w naszym regionie Europy, były więc burzliwe. Przeżyło ono wielokrotnie najazdy krzyżackie i moskiewskie, później szwedzkie, z łupieniem co się tylko dało po zdobyciu go. Wielki pożar w 1782 roku, który strawił część śródmieścia. A w blisko półtora wieku później ogromne zniszczenia – w gruzach  legła połowa miasta, w trakcie walk w 1944 roku. Wcześniej przyszła zagłada przez hitlerowców blisko 30 tysięcy tutejszych Żydów. Nie brak przykładów barbarzyństwa i z okresu powojennego. W czasach rządów sowieckiego genseka Nikity Chruszczowa wysadzono w 1961 roku m.in. zabytkową Farę Witoldową, a wiele świątyń zamieniono na magazyny bądź inne cele.

Dodano: 2 sierpnia 2011; Aktualizacja 11 lutego 2012;
 

Komentarze: 1

    jjj, 14 lutego 2019 @ 17:15

    Książę Witold wyruszał na bitwę pod Grunwaldem nie z Grodna tylko z Trok

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij