Po w sumie niezbyt pięknym i mocno wyzbytym historycznej tożsamości Kaliningradzie krótki spacer po Swietłogorsku pozostawia we mnie jak najlepsze wrażenie. To nic, że jest listopadowe popołudnie i robi się ciemno, to nic, że moczy nas nieprzyjemna mżawka.

Poniemiecki kurort nad Bałtykiem, kiedyś Rauschen, zachował wiele ze swojego dawnego charakteru, a na każdym kroku widać dbałość o estetykę, ład i porządek, tak jakby – na przekór historii – przetrwała ona na tym skrawku ziemi. Tylko rosyjskie szyldy i babuszki w chuścinach sprzedające bursztyn na musztardówki i sok z oblepichy (rokitnik) każą pamiętać, że to nie wschodnie Niemcy a Rosja.

Niemieckie letnisko

Niewielka miejscowość w leży na nadmorskim klifie w odległości około 50 km od Kaliningradu, na półwyspie Sambijskim. Już na początku ubiegłego wieku, a właściwie gdy w 1906 roku zbudowano kolej z Królewca, rozwinęła się w  letnisko, wkrótce najpopularniejsze  w Prusach Wschodnich. II wojna światowa jakoś je ominęła i miasteczko nie zostało zniszczone. A władza radziecka przeznaczyła je na kurort dla prominentnych dostojników. Oszpeciła oczywiście brzydkimi socjalistycznymi konstrukcjami, ale tylko trochę. W centrum miasta znajduje się przedwojenny zakład kąpielowy z basztą wodną – jednym z architektonicznych symboli nie tylko miasteczka, ale i całego Obwodu Kaliningradzkiego. Można ją zobaczyć na okładkach folderów i przewodników, pocztówkach, a nawet na dawnych radzieckich znaczkach pocztowych. Zachowało się wiele przedwojennych domów: drewniane wille w stylu pruskim, szwajcarskim, murowane solidne budynki. Znaczną cześć z nich zajmuje sanatorium wojskowe, wiele porządne pensjonaty. Na skwerku stoi zgrabna pijalnia mineralnych wód.

Efekt społecznej inicjatywy

W niewielkim parku w środku miasta zobaczymy prace Hermana Bracherta (1890-1972), znanego niemieckiego rzeźbiarza, który przez 25 lat żył i pracował w Prusach Wschodnich. W jego letnim domu w wiosce Georgenswalde, teraz Otradnoje (Отрадное) na skraju kurortu otwarto muzeum. Przed kompletnym zniszczeniem i rozbiórką uratowała ten dom akcja społeczna w której zebrano 8 tys. podpisów. To było już w nowej Rosji, po 1991 roku. Muzeum otwarto dwa lata później. Autorstwa Hermana Bracherta jest też kolejny z symboli Swietłogorska – znajdująca się naprzeciwko niewielkiego mola rzeźba „Nimfa”.

Deptakiem wzdłuż plaży

Z wysokiego klifu na plażę można zejść na kilka sposobów. Po szerokich schodach wprost do kolorowego zegara słonecznego, parkową alejką prowadząca zakosami po stromym klifie wąskimi stromymi uliczkami… Jest też winda w wieży, podobna trochę do tej, jaka była u nas kiedyś w Jastrzębiej Górze, ale chwilowo w remoncie – nie działa. Czytałam też o kolejce linowej prowadzącej wprost ze stacji kolejowej nad brzeg, jednak – nie widziałam jej ani na zdjęciach, ani w naturze… czy przegapiłam, czy ją rozebrano – nie wiem. Plaża poniżej klifu ciągnie się przez dwa kilometry. Ponad nią prowadzi betonowa promenada, przy niej drogie restauracje i hotele. Niestety – przyszło mi tu spacerować w listopadowym deszczu. Mogłabym tu wrócić na dłużej, przy sprzyjającej pogodzie.

Warto wiedzieć

Przy alei, prowadzącej z dworca kolejowego znajduje się prawosławna kaplica – pomnik  poświęcony ofiarom wypadku wojskowego samolotu w 1972 roku. Podczas ćwiczeń AN spadł na przedszkole zabijając 34 osoby, w tym 24 dzieci. Władza sowiecka utrzymywała fakt katastrofy w tajemnicy przez lat 20. Dopiero w 1991 roku postawiono w miejscu wypadku tablicę.