Erywań
Świadectwa w muzeum ludobójstwa

Z inicjatywy ówczesnego tureckiego ministra spraw wewnętrznych przystąpiono do „rozwiązania kwestii ormiańskiej”. Akcję tę rozpoczęto 24 kwietnia 1915 roku w Konstantynopolu, aresztując i mordując blisko 2450 przedstawicieli ormiańskiej inteligencji...
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Cezary Rudziński
Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
Opisy i relacje naocznych świadków tego ludobójstwa są wstrząsające. A świat zajęty wojną, do którego informacje o tej makabrze docierały z opóźnieniem, reagował symbolicznie...
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa
  • Erywań. Świadectwa w muzeum ludobójstwa

To była największa tragedia w dziejach Ormian. Turcy w latach 1914-18 wymordowali, lub w inny sposób doprowadzili do śmierci, około półtora miliona ludzi. O tamtych wydarzeniach przypomina muzeum ludobójstwa.

Rzezie na tle narodowościowym oraz religijnym zaczęły się tam już w latach 1894-96 i pochłonęły około 300 tysięcy ofiar śmiertelnych. W rezultacie tej hekatomby liczba Ormian mieszkających w Turcji zmniejszyła się z ponad 2 milionów w roku 1912, do około 150 tys. 10 lat później. I powstała wielka ormiańska diaspora. Po żydowskiej,  największa w dziejach ludzkości.

Od trzech  mórz, do małego kraju

Wielka Armenia obejmowała jeszcze przed naszą erą ogromne tereny od mórz: Czarnego, Śródziemnego, po Kaspijskie. Zaś we współczesnych nam granicach zajmuje niespełna 30 tys. km kw. na Zakaukaziu i nie ma dostępu do morza. Długie, skomplikowane, często dramatyczne dzieje Armenii, to osobny, ogromny temat. Była ona w ciągu minionych wieków wielokrotnie najeżdżana, grabiona i niszczona przez Persów, Mongołów a także Turków.

W drugiej połowie XVI w. ziemie armeńskie wcielone zostały do tureckiego imperium osmańskiego, a po wojnie turecko-rosyjskiej na początku XIX w. wschodnia część Armenii znalazła się pod panowaniem Rosji Romanowów. Zaś zachodnia, aż do I wojny światowej, pozostała przy Turcji. Ormianie mieszkali w niej nie tylko na obecnie zajmowanych terenach, lecz także – i to od trzech tysięcy lat – we wschodniej Anatolii. Duże ich skupiska były zwłaszcza w Cylicji, nad jeziorem Wan oraz dookoła biblijnej góry Ararat, w miastach i okolicach Erzurum, Wan i Kars. A od czasów bizantyjskich także w Konstantynopolu, od 1930 roku – Stambule.

Ostatni sułtan – krwawy zbrodniarz

Pragnąc zmniejszyć odsetek chrześcijańskich Ormian, władze tureckie popierały przenoszenie się na zamieszkane przez nich tereny Turków i, także muzułmańskich, Kurdów. W roku 1890 na podbitych przez Turków ziemiach Armenii Zachodniej mieszkało ponad 2,6 mln Ormian. Był to już okres schyłkowy imperium osmańskiego, zwłaszcza po wyzwoleniu się z niego po wojnie w latach 1877-78 Bułgarii, a później po wojnach bałkańskich 1912-13 także innych narodów tamtego regionu świata.

Ormianie żądali więc autonomii. Sułtan Abdülhamid II (1842-1918, panował do 1909 r., ostatni sułtan Turcji) odpowiedział represjami: wysokimi podatkami, ograniczeniami w budowie świątyń i klasztorów, a także podżeganiem Kurdów do mordowania Ormian. Ci odpowiedzieli powstaniem w latach 1894-95 krwawo stłumionym przez wojska tureckie. Zamieszki miały miejsce również w Konstantynopolu. W 1897 r., w odwecie na zajęcie przez ormiańskich rewolucjonistów Banku Osmańskiego, w pogromach Ormian zginęło, wg  szacunków, około 50 tys. ludzi.

Inne oblicze Atatűrka

Przed I wojną światową władzę przejął  ruch „młodoturecki” z późniejszym twórcą świeckiej Republiki Tureckiej i jej pierwszym prezydentem, Mustafą Kemalem Paszą – Atatürkiem. Też nie był on zainteresowany posiadaniem znacznej i prężnej ormiańskiej społeczności, która na wielu obszarach stanowiła większość. Niewygodne to było zwłaszcza podczas Wielkiej Wojny później nazwanej I światową, w której Turcja wzięła udział po stronie Austrii i Niemiec. Zaś Ormianie – chrześcijanie – byli naturalnymi sprzymierzeńcami  ich wojennych przeciwników, prawosławnych Rosjan, pod władzą których była pozostała część ziem armeńskich.

Z inicjatywy ówczesnego tureckiego ministra spraw wewnętrznych Mehmeta Talaata Paszy (1874-1921) przystąpiono do „rozwiązania kwestii ormiańskiej”. Akcję tę rozpoczęto 24 kwietnia 1915 roku w Konstantynopolu, aresztując i w większości mordując blisko 2450 przedstawicieli ormiańskiej inteligencji. Następnie rozszerzono ją na inne miasta i obszary zamieszkane przez Ormian. Zabijano ich na miejscu, albo organizowano „translokacje” setek tysięcy ludzi do Syrii i Mezopotamii. Opisy i relacje naocznych świadków tego ludobójstwa są wstrząsające. A świat zajęty wojną, do którego informacje o tej makabrze docierały z opóźnieniem, reagował symbolicznie. Wielkie mocarstwa były wówczas bardziej zainteresowane podziałem dawnego imperium sułtanów na nowe, podporządkowane im terytoria. A także zafascynowane zmianami, jakie w Turcji wprowadzał Atatürk.

Czytaj dalej - strony: 1 2
 

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Obserwuj stronę na Google+
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij