Holešov
Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś

Taka bożnica, zachowała się w Czechach tylko jedna i stanowi unikat na skalę światową. Jest dziś celem pielgrzymek i muzeum.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
Sprawdź nasz Instagram
fot: Cezary Rudziński
Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
Na parterze znajduje się duża, główna sala modlitewna. Jej głównym elementem jest, stojąca po środku, kuta żelazna, bogato zdobiona bima, w której czytano Torę
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Duży, wczesnobarokowy pałac z rozległym parkiem oraz osobno stojącą dawną pałacową kuźnią, obecnie muzeum kowalstwa. Dwa kościoły katolickie ? w parafialnym p.w. Wniebowzięcia NMP działał późniejszy święty Jan Sarkander. A przede wszystkim Stara synagoga Szacha, to zabytki 12-tysięcznego miasta Holeszów (Holešov) we wschodnich Morawach.

Dlaczego przede wszystkim synagoga? Bo zamków i pałaców są w Czechach setki. Kościołów jeszcze więcej. A taka synagoga, tzw. polskiego typu, zachowała się tylko jedna i stanowi unikat na skalę światową.

Ponad pięć wieków historii

Pierwsi Żydzi osiedlili się tu w roku 1454, gdy wypędzono ich z morawskich miast królewskich decyzją króla Władysława Pogrobowca (Ladislav Pohrobek). Liczba ich stopniowo rosła, dochodząc w połowie XIX do około 1700 ? 32 proc. ogółu mieszkańców. Stanowili czwartą pod względem liczby żydowską społeczność na Morawach. Z materiałów, jakie tu znajduję wynika, że wzajemne stosunki ludności rdzennej i starozakonnej były na ogół poprawne, chociaż kilkakrotnie miały miejsce pogromy. Po raz pierwszy w roku 1774, gdy w dzielnicy żydowskiej znaleziono zamordowaną dziewczynkę chrześcijańską. Drugi, w roku 1850, spowodowało nie tyle zezwolenie, aby Żydzi osiedlali się także poza ich dzielnicą, ale ambicje niektórych starozakonnych by zamieszkać przy głównym placu miasta. Przygotowywany pogrom w 1899 r. udaremniła policja. Największy i najtragiczniejszy, z dwiema ofiarami śmiertelnymi oraz znacznymi stratami materialnymi, miał miejsce w grudniu 1918 roku. Był to ostatni pogrom Żydów na ziemiach czeskich. Likwidacji tutejszej społeczności żydowskiej dokonali Niemcy. Zamordowali 253 osoby, których nazwiska umieszczono później na tablicy pamiątkowej w domu przedpogrzebowym miejscowego kirkutu. Z dawnej tutejszej gminy żydowskiej II wojnę światową przeżyło zaledwie 15 osób. Dziś nie mieszka w Holeszowie ani jedna.

Dzieje starej synagogi

Tutejsza gmina żydowska miała od XV wieku swój dom modlitwy, synagogę. A koło niej kirkut ? cmentarz. Pierwsza, drewniana bożnica spłonęła podczas pożaru w 1560 roku. I natychmiast wybudowano na jej miejscu kamienną, renesansową, na planie prostokąta. W 1615 roku dobudowano do niej przedsionek, a wnętrze przebudowano w 1717 roku. W ramach tamtej przebudowy pojawiły się elementy i zdobnictwo barokowe, a synagoga przybrała postać tzw. polskiego typu. Obecnie jest to czwarta najstarsza synagoga w Czechach, a zarazem druga, która przetrwała do naszych czasów w niezmienionym kształcie. Gdy w roku 1893 miejscowa gmina zbudowała nową, reformowaną (spaloną później przez Niemców w 1941 r.), tę pierwszą zaczęto nazywać Starą, a przede wszystkim Synagogą Szacha.

Wybitny rabin i cadyk

A ściślej ŠaCHa. Tak nazywano bowiem wybitnego rabina i cadyka (Sprawiedliwego), Šabbataja Ben Meria ha-Kohena (1621-63), który w niej działał. Urodził się on w Wilnie, mieszkał na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego, ale uciekając przed Kozakami Bohdana Chmielnickiego najpierw osiadł w mieście Strażnica, również na Morawach, a następnie tutaj, w Holeszowie. Gdzie zmarł w wieku 42 lat i został pochowany. Wcześniej jednak zasłynął mądrością i publikacjami. Od dzieciństwa uczył się, stając autorytetem w dziedzinie prawa i autorem, napisanej w wieku 24 lat, księgi ?Siftej Cohen?. Od pierwszych liter jej nazwy powstało słowo SzaCH (ŠaCH), którym określano go, a następnie synagogę, w której był rabinem. Nazwa ta nie ma więc nic wspólnego z tytułem perskich władców. Książki SzaCHa należą nadal do kanonu żydowskiego prawa ? halahy, a on sam zaliczany jest, według informacji z muzeum tej synagogi, do dwudziestu największych uczonych narodu żydowskiego. Zaś Holeszów, synagoga Szacha (Šacha) ? bo tak jednak jej nazwa pisana jest potocznie, a zwłaszcza jego grobowiec na tutejszym cmentarzu, są celem licznych pielgrzymek ortodoksyjnych Żydów, zwłaszcza  z USA i Izraela.

Czytaj dalej - strony: 1 2
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)

Pisz razem z nami

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij