Holešov
Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś

Taka bożnica, zachowała się w Czechach tylko jedna i stanowi unikat na skalę światową. Jest dziś celem pielgrzymek i muzeum.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Cezary Rudziński
Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
Na parterze znajduje się duża, główna sala modlitewna. Jej głównym elementem jest, stojąca po środku, kuta żelazna, bogato zdobiona bima, w której czytano Torę
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
  • Holešov. Jak synagoga Szacha przetrwała do dziś
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Duży, wczesnobarokowy pałac z rozległym parkiem oraz osobno stojącą dawną pałacową kuźnią, obecnie muzeum kowalstwa. Dwa kościoły katolickie – w parafialnym p.w. Wniebowzięcia NMP działał późniejszy święty Jan Sarkander. A przede wszystkim Stara synagoga Szacha, to zabytki 12-tysięcznego miasta Holeszów (Holešov) we wschodnich Morawach.

Dlaczego przede wszystkim synagoga? Bo zamków i pałaców są w Czechach setki. Kościołów jeszcze więcej. A taka synagoga, tzw. polskiego typu, zachowała się tylko jedna i stanowi unikat na skalę światową.

Ponad pięć wieków historii

Pierwsi Żydzi osiedlili się tu w roku 1454, gdy wypędzono ich z morawskich miast królewskich decyzją króla Władysława Pogrobowca (Ladislav Pohrobek). Liczba ich stopniowo rosła, dochodząc w połowie XIX do około 1700 – 32 proc. ogółu mieszkańców. Stanowili czwartą pod względem liczby żydowską społeczność na Morawach. Z materiałów, jakie tu znajduję wynika, że wzajemne stosunki ludności rdzennej i starozakonnej były na ogół poprawne, chociaż kilkakrotnie miały miejsce pogromy. Po raz pierwszy w roku 1774, gdy w dzielnicy żydowskiej znaleziono zamordowaną dziewczynkę chrześcijańską. Drugi, w roku 1850, spowodowało nie tyle zezwolenie, aby Żydzi osiedlali się także poza ich dzielnicą, ale ambicje niektórych starozakonnych by zamieszkać przy głównym placu miasta. Przygotowywany pogrom w 1899 r. udaremniła policja. Największy i najtragiczniejszy, z dwiema ofiarami śmiertelnymi oraz znacznymi stratami materialnymi, miał miejsce w grudniu 1918 roku. Był to ostatni pogrom Żydów na ziemiach czeskich. Likwidacji tutejszej społeczności żydowskiej dokonali Niemcy. Zamordowali 253 osoby, których nazwiska umieszczono później na tablicy pamiątkowej w domu przedpogrzebowym miejscowego kirkutu. Z dawnej tutejszej gminy żydowskiej II wojnę światową przeżyło zaledwie 15 osób. Dziś nie mieszka w Holeszowie ani jedna.

Dzieje starej synagogi

Tutejsza gmina żydowska miała od XV wieku swój dom modlitwy, synagogę. A koło niej kirkut – cmentarz. Pierwsza, drewniana bożnica spłonęła podczas pożaru w 1560 roku. I natychmiast wybudowano na jej miejscu kamienną, renesansową, na planie prostokąta. W 1615 roku dobudowano do niej przedsionek, a wnętrze przebudowano w 1717 roku. W ramach tamtej przebudowy pojawiły się elementy i zdobnictwo barokowe, a synagoga przybrała postać tzw. polskiego typu. Obecnie jest to czwarta najstarsza synagoga w Czechach, a zarazem druga, która przetrwała do naszych czasów w niezmienionym kształcie. Gdy w roku 1893 miejscowa gmina zbudowała nową, reformowaną (spaloną później przez Niemców w 1941 r.), tę pierwszą zaczęto nazywać Starą, a przede wszystkim Synagogą Szacha.

Wybitny rabin i cadyk

A ściślej ŠaCHa. Tak nazywano bowiem wybitnego rabina i cadyka (Sprawiedliwego), Šabbataja Ben Meria ha-Kohena (1621-63), który w niej działał. Urodził się on w Wilnie, mieszkał na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego, ale uciekając przed Kozakami Bohdana Chmielnickiego najpierw osiadł w mieście Strażnica, również na Morawach, a następnie tutaj, w Holeszowie. Gdzie zmarł w wieku 42 lat i został pochowany. Wcześniej jednak zasłynął mądrością i publikacjami. Od dzieciństwa uczył się, stając autorytetem w dziedzinie prawa i autorem, napisanej w wieku 24 lat, księgi „Siftej Cohen”. Od pierwszych liter jej nazwy powstało słowo SzaCH (ŠaCH), którym określano go, a następnie synagogę, w której był rabinem. Nazwa ta nie ma więc nic wspólnego z tytułem perskich władców. Książki SzaCHa należą nadal do kanonu żydowskiego prawa – halahy, a on sam zaliczany jest, według informacji z muzeum tej synagogi, do dwudziestu największych uczonych narodu żydowskiego. Zaś Holeszów, synagoga Szacha (Šacha) – bo tak jednak jej nazwa pisana jest potocznie, a zwłaszcza jego grobowiec na tutejszym cmentarzu, są celem licznych pielgrzymek ortodoksyjnych Żydów, zwłaszcza  z USA i Izraela.

Czytaj dalej - strony: 1 2
 

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij