Wielkie Oczy
Trzy świątynie i wspomnienie po mieście

Nazwa miejscowości pochodzi ponoć od dwóch, nieistniejących już stawów, między którymi powstała osada. Miały one wyglądać jak Wielkie Oczy. W 1671 król Michał Korybut Wiśniowiecki nadał Wielkim Oczom prawa miejskie.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Małgorzata Raczkowska
Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
Niewielka ekspozycja judaików przypomina o dawnych gospodarzach budynku biblioteki. A w miejscu wnęki na Torę jest symboliczna, otwarta księga.
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście
  • Wielkie Oczy. Trzy świątynie i wspomnienie po mieście

Wielkie Oczy. Nie sposób miejscowości o tak pięknej nazwie ominąć w czasie podróży. Wsi gminnej o dawnej miejskiej świetności, położonej tuż przy ukraińskiej granicy.

Nazwa miejscowości pochodzi ponoć od dwóch, nieistniejących już stawów, między którymi powstała osada. Miały one wyglądać jak Wielkie Oczy.

Kiedyś było tu miasto

Początki osady datowane są na koniec XVI wieku. Pierwszą cerkiew unicką wzniósł tu w 1654 Mojżesz Mohyła, ówczesny właściciel tutejszych dóbr. W drugiej połowie XVII w. wieś stała się własnością Andrzeja Modrzewskiego herbu Grzymała. On to zbudował dwór obronny, którego wielokrotnie przebudowywany budynek mieści dziś urząd gminy. On też  sprowadził do Wielkich Oczu dominikanów, ufundował klasztor i kościół. W 1671 król Michał Korybut Wiśniowiecki nadał Wielkim Oczom prawa miejskie. Mniej więcej w tym czasie zaczęli się tu osiedlać Żydzi. Do dziś o wielonarodowej społeczności przypominają świątynie trzech wyznań.

Cerkiew: nadzieja na ratunek

Istniejąca jeszcze cerkiew jest w bardzo złym stanie, ale widać, że coś się wokół niej dzieje, są ślady rozpoczętego remontu. Cerkiew zbudowano w 1924 roku, według projektu Jana Sas-Zubrzyckiego. Cerkiew w Wielkich Oczach jest jedyną na Podkarpaciu świątynią obrządku wschodniego, wzniesioną w konstrukcji szachulcowej. Po wysiedleniu Ukraińców w czasie akcji Wisła w 1947 r. trafiła w ręce GS-u, który urządził tu magazyn. Zabytkowe wyposażenie uległo dewastacji. W 1990 r. odprawiono w cerkwi symboliczne nabożeństwo, ale nadal pozostała pusta.

Synagoga: biblioteka i mała wystawa

Synagoga miała więcej szczęścia. Została wybudowana w 1910 roku, a po zniszczeniach w czasie I wojny odbudowana, także według Projektu Jana Sas-Zubrzyckiego. W czasie II wojny Niemcy zdewastowali budynek. Po wojnie także trafił pod administrację spółdzielni jako magazyn, biura, sklep monopolowy. Od lat 90. stał opuszczony. W 2011 r. rozpoczął się remont gmachu, a dwa lata później wprowadziła się tu biblioteka. Z dawnego wystroju zostało niewiele. Jedynym zachowanym elementem jest prostokątna tablica z czarnego marmuru osadzona w ścianie południowej pod środkowym oknem z tekstem hebrajskim. Niewielka ekspozycja judaików przypomina o dawnych gospodarzach budynku. A w miejscu wnęki na Torę jest symboliczna otwarta księga. Na kirkucie zachowało się pięć całych macew i fragmenty około osiemdziesięciu.

Kościół: ponad wsią na wzgórzu

Kościół budowano bardzo długo, bo konsekrowano go dopiero w 1740 r. nadając wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny oraz św. Andrzeja Apostoła. Dominikanie gospodarzyli tu do 1926 r. Opuścili Wielkie Oczy z braku zakonników i parafię przejęła diecezja. Kościół jest barokowy, ma potężną fasadę. O wystroju wnętrza wiele powiedzieć nie mogę, bo gdy tam trafiłam z powodu remontu było całkiem puste.

 

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Obserwuj stronę na Google+
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij