Ticino
Włoski kawałek Szwajcarii

Ticino to jedyny szwajcarski kanton z językiem włoskim jako jedynym urzędowym. Mówi nim 83 proc. ludności. Zaś jego włoski charakter kulturowy zadeklarowany jest w pierwszym artykule kantonalnej konstytucji.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Facebooku
lub na Google+
fot: Jarosław Swajdo
Ticino. Włoski kawałek Szwajcarii
Lugano, główne miasto kantonu Ticino, tym samym całej włoskiej Szwajcarii, niezwykle malowniczo rozłożyło się nad przedalpejskim transgranicznym jeziorem swego imienia, bezsprzecznie jednym z najurokliwszych zakątków Europy.

Mianem Szwajcarii Włoskiej zwie się części Konfederacji Szwajcarskiej o przewadze (autochtonicznej) ludności włoskojęzycznej. Są to obszary na południu Helwecji przyległe tam do Italii.

W pierwszym rzędzie całościowo obejmują kanton Ticino (Tessyn). Natomiast fragmentarycznie również Gryzonię (Graubünden, Grigioni). Na Grigioni Italiano zrzucają się partie merydionalne tego kantonu, geograficznie tworzone przez alpejskie doliny Val Bregaglia, Val Calanca, Val Mesolcina, Val Poschiavo i Val Sursette. Administracyjnie zaś przez Regione Moesa na zachodzie oraz Regione Bernina na wschodzie, obie po przeciwnych flankach półwyspowato wchodzące w terytorium włoskie. Następnie przez Comune di Bregaglia w Regione Maloja, leżącą pomiędzy dwiema powyższymi; jako też byłą (do 2005) Comune di Bivio, dziś składnik Comune di Surses w Regione Viamala (Regioni del Canton Grigioni od 2016).

Współgospodarz Szarej Ligi

Tessyn to jedyny szwajcarski kanton z językiem włoskim jako jedynym urzędowym. Jeden, bardzo zresztą skromny wyjątek istnieje tutaj tylko na poziomie gmin, a generuje go Comune di Bosco Gurin w Distretto di Vallemaggia, zamieszkana przez zaledwie 55 osób, gdzie obok włoskiego rolę taką pełni niemiecki (jako Walserdialekt używany tam od ponad sześciu stuleci). W Ticino poza tym, że jest jedynym językiem urzędowym, stanowi włoski rzecz prosta  prymarną mowę jego ludności. Ojczystą jest ona bowiem dla 83 proc. Jakkolwiek w owym kontekście relatywnie silną notę ma język niemiecki z 8 proc. Jest to m.in. efekt osiedlania się na tych klimatycznie już ciepłych i przyjemnych a kulturowo już romańskich i śródziemnomorskich terenach zamożnej ludności ze Szwajcarii Niemieckiej (zarazem wpisując się w szerszy trend takich niemieckich czy w ogóle północnoeuropejskich migracji na Południe).

Z kolei w Gryzonii jest włoski jednym z trzech języków dopuszczonych do urzędu wraz z niemieckim i retoromańskim (romansz). Stąd też Gryzonia to jedyny w Szwajcarii kanton o aż trzech językach oficjalnych. Włoski lokuje się tam też na trzeciej tj. ostatniej pozycji (niem. 74 proc.; retorom. 15 proc.; wł. 12 proc.). Szwajcarskie narzecza włoskiego stanowią lokalne warianty lombardzkie (dialetto ticinese i dialetto comasco, ew. też te identyfikowane jako alpejskie). Podobnie jak Szwajcaria Francuska inaczej Romandia oraz de facto nadrzędna w całym kraju Szwajcaria Niemiecka nie ma termin Szwajcaria Włoska żadnego tytułu prawnego, jako iż bytami politycznymi Konfederacji Szwajcarskiej są oczywiście kantony. Jest to jedynie określenie regionu lingwistycznego.

W takim układzie Svizzera Italiana (niekiedy zwana także Lombardia Svizzera) ma areał ok. 3,8 tys. km kw. a populacji 366 tys. Gros obopólnie przypada naturalnie na Ticino. Pełna zaś nazwa tego włoskiego państwa szwajcarskiego o czerwono-niebieskim emblemacie, nb. podobnym do (tradycyjnie katolickiej) Lucerny, to Repubblica e Cantone Ticino. Zaś jego włoski charakter kulturowy zadeklarowany jest w pierwszym artykule kantonalnej konstytucji (Il Cantone Ticino è una repubblica democratica di cultura e lingua italiane).

Czytaj dalej - strony: 1 2 3
Dodano: 2 lutego 2019; Aktualizacja 12 lutego 2019;
 

Komentarze: brak

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Zobacz, gdzie to jest

Napiszmy razem przewodnik

Dlaczego otwarty? Bo jego pisanie nigdy się nie kończy... Bo może go pisać każdy, także Ty...

przyślij swój tekst i zdjęcia

Jak Wam się podoba?

Co Ci się podoba w Otwartym Przewodniku? Co denerwuje, drażni, przeszkadza? Jakie elementy rozwinąć, by było jeszcze ciekawiej?

Czekamy na Twoją opinię...
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!

Ta strona używa cookies. Można zmienić ich ustawienia w przeglądarce. Dowiedz się więcej o naszej Polityce Cookies

..

Zamknij

Zamknij