Gibraltar
Zamorskie Terytorium Brytanii

Geograficznie jest to niewielki półwysep, ostro werżnięty w morze. Łatwo rozpoznawalnego kształtu, jedna z najsławniejszych skał na świecie, uważana była przez starożytnych za północny słup legendarno-mitycznych Słupów Heraklesa.
fot: Jarosław Swajdo
Gibraltar. Zamorskie Terytorium Brytanii
Za sprawą słynnej katastrofy lotniczej 4 lipca 1943 roku jest Skała Gibraltarska obecna także w najnowszych politycznych dziejach Polski.
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Arabowie dali temu miejscu współczesną nazwę. Wywodząc się z języka arabskiego oznacza ona Dschabal ??riq, czyli Góra Tarika, mauryjskiego wodza imieniem T?riq ibn Ziy?d, który miał ponoć jako pierwszy dostrzec strategiczne zalety Gibraltaru, w tym przypadku dla muzułmańskiego podboju Hiszpanii. Niebawem powstała pierwsza gibraltarska twierdza, rozbudowywana oczywiście w kolejnych stuleciach, a dziś, w nawiązaniu do jej początków, znana jako Moorish Castle. Chrześcijańscy konkwistadorzy przejściowo odzyskali Gibraltar na lata 1309?1333. Zaś finalne zeń wypędzenie Maurów nastąpiło w 1462 roku, podczas Guerra de los Ochenta A?os, inaczej Guerra de Flandes, którą w latach 1568-1648 wiodły Niderlandy dla wyzwolenia się spod panowania Hiszpanii i tym samym Habsburgów. Flota niderlandzka 25 kwietnia 1607 roku zaskoczyła zakotwiczoną w Zatoce Gibraltarskiej flotę hiszpańską i zadała jej sromotną klęskę (przez cztery godziny zatapiając dwie trzecie hiszpańskich okrętów).

Gibraltar odegrał też pewną rolę w okresie walk Holendrów i Anglików o panowanie na morzach i oceanach, przybierających postać czterech wojen między 1652 a 1784 rokiem. I tak dla przykładu drugą z nich wywołała napaść Anglików w cieśninie na holenderski konwój w grudniu 1664 roku (Second Anglo-Dutch War 1665?1667). Z kolei pokojowe intermezza w dobie tych przewlekłych zmagań pozwalały Holendrom i Anglikom razem podejmować różne inicjatywy przeciwko stronom trzecim.

Sierpień 1704 r.

Jedna takowa to właśnie wspólne, w 1704 r., zdobycie Gibraltaru, wpisane w kontekst Guerra de Sucesión Espa?ola, a dokonane przez flotę angielsko-holenderską w pierwszych dniach sierpnia owego roku (Toma de Gibraltar, Capture of Gibraltar). Podjęta przez Hiszpanów próba odbicia Skały nie powiodła się. Pokojem w holenderskim Utrechcie, jako finalizacja hiszpańskiej wojny sukcesyjnej zawartym 11 kwietnia 1713 roku, został Gibraltar przyznany Brytyjczykom (1830 ogłoszony ich Crown Colony). Wojska Filipa V Hiszpańskiego, pierwszego króla Hiszpanii z Casa de Borbón, bez powodzenia oblegały Gibraltar w ramach wojny angielsko-hiszpańskiej w latach 1727-29.

Na wielką skalę ponowiono to przy francuskiej pomocy między 1779 a 1783 (Sitio de Gibraltar, Gran Asedio de Gibraltar). Była to ostatnia próba odebrania Gibraltaru siłą. W XIX stuleciu miejsce to jako brytyjska baza morska, ogromnej wagi militarnej, węzłowe, kontrolujące morskie ruty pomiędzy Atlantykiem a Morzem Śródziemnym, markowało kluczowy punkt na przewspaniałym brytyjskim szlaku imperialnym, tędy wiodącym ku Kanałowi Sueskiemu i dalej na Ocean Indyjski (Rule, Britannia! Rule the Waves).

W odwecie za Mers el-Kebir

Podczas II wojny światowej cywilna ludność Gibraltaru uległa przesiedleniu, zaś w wydrążonej tunelami skale urządzono podziemną twierdzę mogącą pomieścić 15 tysięcy żołnierzy. Cel tych przedsięwzięć to odparcie planowanego ataku niemieckiego, ostatecznie niedoszłego do skutku za przyczyną niezgody Franco na partycypację w nim Hiszpanii (Unternehmen Felix). Jako odwet za brytyjską operację Catapult, tj. przejęcie bądź zatopienie przez Royal Navy okrętów francuskiej marynarki wojennej, po rozejmie w Compi?gne 22 czerwca 1940 r. pozostających w dyspozycji Régime de Vichy.

Czytaj dalej - strony: 1 2 3

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 26 stycznia 2019; Aktualizacja 5 lutego 2019;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij