Szusza
Między sąsiedztwem a konfliktem

Ślady niedawnych walk w Górskim Karabachu nadal widoczne są w wielu miejscach. Usunięto już zniszczenia katedry ormiańskiej, odbudowano sporo domów. Ale na każdym kroku widzę ruiny.
fot: Cezary Rudziński
Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
W XIX w. zrealizowano trzy plany rozbudowy Szuszy. Ormiańska była na górze, tatarska (azerska) na dole. Zbudowano m.in. ormiańską katedrę, meczety, szkoły, także azerską muzyczną, teatr i liczne domy mieszkalne, wodociąg itp. Kwitło życie kulturalne.
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
  • Szusza. Między sąsiedztwem a konfliktem
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

W 1847 r. różnica między nimi znacznie zmniejszyła się, a w cztery lata później zrównała. W tymże XIX w. zrealizowano trzy plany rozbudowy Szuszy. Ormiańska była na górze, tatarska (azerska) na dole. Zbudowano m.in. ormiańską katedrę, meczety, szkoły, także azerską muzyczną, teatr i liczne domy mieszkalne, wodociąg itp. Kwitło życie kulturalne.

Krwawe porachunki

Miały jednak miejsce również konflikty etniczne ormiańsko ? azerske. Bardzo krwawe i niszczycielskie, z podpalaniem domów, co powodowało pożary całych dzielnic, zabójstwami, pogromami, w 1906 roku. Kolejne wiosną 1918 r. w okresie powstawania Azerbejdżańskiej Republiki Demokratycznej, z zabójstwami i pogromami ludności muzułmańskiej. A także rabunkami i grabieżami, również podpalaniem domów. Po stronie azerbejdżańskiej działały nawet przez pewien czas wojska tureckie. Szczyt konfliktów przypadł na maj 1920 r.

Lata zmagań

Z Szuszy i ponad 30 okolicznych wsi doliczono się z góry 25 tysięcy uchodźców. W mieście pozostało jedynie 9,2 tys. ludzi, z czego tylko 289 Ormian. Konflikty wybuchały także w czasach sowieckich. W 1977 r. Rada Ministrów Azerbejdżańskiej SRR ogłosiła Szuszę miastem ? rezerwatem. Pod ochronę wzięto jednak tylko zabytki azerskie, a ormiańskie niszczono, co powodowało kolejne niezadowolenie Ormian. Ostatni, miejmy nadzieję, konflikt zbrojny miał miejsce w latach 1991-92 po proklamowaniu Republiki Górskiego Karabachu.

Próby odbudowy

Z położonej wyżej Szuszy bombardowano i ostrzeliwano, m.in. z ?gradów? stołeczny Stepanakert. Mniej liczne siły armeńskie zdobyły jednak miasto 9 maja 1992 r. i przyłączyły do Górskiego Karabachu. Dzień ten stał się jego świętem narodowym. Ludność muzułmańska, a także kurdyjska, w większości wyjechała. Ślady tamtych walk nadal widoczne są w wielu miejscach. Usunięto już zniszczenia katedry ormiańskiej Ghazanczecoc (Chrystusa Zbawiciela), odbudowano sporo domów centrum. Ale w mieście na każdym kroku widzę ruiny. Niekiedy przylegające do odbudowanych już bloków mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej. W opłakanym stanie są wnętrza meczetu Upper, a obok niego zaniedbany muzułmański cmentarzyk z płytami z napisami arabskimi. Spłonęło lub uległo zniszczeniu wiele domów ormiańskich. Lista wzajemnych pretensji jest długa. Poza katedrą, opuszczonym meczetem z zakazem wstępu ze względów bezpieczeństwa, resztkami dawnej twierdzy oraz niewielkimi fragmentami centrum, niewiele jest tu do oglądania.

Czytaj dalej - strony: 1 2

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 5 lipca 2017; Aktualizacja 14 lipca 2017;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij