Stambuł
Śladami Mimara Sinana

Był on nie tylko najwybitniejszym architektem osmańskiej Turcji oraz epoki w której tworzył, ale w ogóle jedną z największych postaci w dziejach architektury światowej. Żył niemal sto lat, miał znaczące osiągnięcia w służbie wojskowej, ale przede wszystkim zaprojektował i wzniósł setki budowli zachwycających również współcześnie.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na FacebookuPolub ten wpis na FacebookuPolub wpis na Facebooku
Sprawdź nasz Instagram
fot: Cezary Rudziński
Stambuł. Śladami Mimara Sinana
Spośród tych 477 sinanowskich budowli, 319 wzniesiono w Stambule i co najmniej 50 w promieniu 250 km od niego. Za zachowane w oryginalnym kształcie uważa się 204, rozsiane na terenie dawnego osmańskiego imperium. Z czego najwięcej, bo ponad 40 w Stambule.
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
  • Stambuł. Śladami Mimara Sinana
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

A przecież budował wiele i równolegle. Wspomniany na wstępie meczet Mihramah Sultan obok przystani w Űskűdar (1547-48) budowany był w tym samym czasie, co i meczet Şehsade. Później, gdy patrzy się na daty wznoszenia kolejnych budowli, było podobnie. Spuścizna tego niezwykłego architekta jest ogromna. Zbudował, tylko w nielicznych przypadkach robili to jego uczniowie na podstawie projektów mistrza, 477 obiektów lub ich kompleksów. Z czego 172 drewniane nie przetrwały do naszych czasów. 23 kamienne są w ruinie, 49 gruntownie przebudowano. Np. meczet Bosnali-Mehmed-Pasha w Sofii z lat 1547-1548, w latach 1899-1903 (architekci Jordan Popow i Petko Momczyłow) przebudowali na cerkiew.

Autor 477 budowli

Spośród tych 477 sinanowskich budowli, 319 wzniesiono w Stambule i co najmniej 50 w promieniu 250 km od niego. Za zachowane w oryginalnym kształcie uważa się 204, rozsiane na terenie dawnego osmańskiego imperium. Z czego najwięcej, bo ponad 40 w Stambule, także w Edirne, a także w tureckiej Anatolii, chociażby piękny meczet Sultan-Murad-III w Manisie niedaleko Efezu. Ale również w Budapeszcie, Sofii, Bośni i Hercegowinie, Eupatorii na Krymie (meczet Dżuma-Dżami z 1552 r.), Damaszku (klasztor derwiszy Sultan-Sűleyman, 1554-55) i innych miejscach.

Wśród wspomnianych 204 budowli Sinana zachowanych do naszych dni w niezmienionym stanie, najwięcej (opieram się na chyba dokładnych źródłach niemieckich) bo 64, spośród 107, jakie wzniósł lub zaprojektował, to meczety piątkowe, czyli duże, nazywane Cami. I 7 (spośród 52) mniejszych meczetów codziennych, dla najbliższych społeczności wiernych. Ponadto 35 (spośród 74) medres — wyższych uczelni muzułmańskich, 4 (spośród 8) szkół koranicznych (Darűlkurra) i 5 (spośród 6) szkół podstawowych (Sibyan Mektebi).

Klasztory, szpitale, karawanseraje, pałace?

Nie zamierzam publikować tu ich wykazu ani dokładnej statystki, wspomnę więc jeszcze tylko, że wśród innych budowli Sinana są liczne mauzolea (Tűrbe), klasztory derwiszy (Tekke), szpitale, jadłodajnie dla biednych, karawanseraje (zajazdy dla karawan i podróżnych), pałace, pawilony, publiczne łaźnie (hamamy), mosty, akwedukty, a także magazyny. Z bardziej znanych warto wymienić meczet Karadozbeg (1557-58) w Mostarze w Hercegowinie, najpiękniejszy w tym kraju, zbudowany według projektu Sinana. A także sławny most na rzece Drinie w Višegradzie w Bośni (1571-77, obecnie na Liście dziedzictwa UNESCO).

Ma on długość 179,5 metra, szerokość 10 m, i 11 łuków łączących przęsła. Zbudowany został przez Sinana na zamówienie wielkiego wezyra Mehmeda Paszy Sokolovici, który pochodził z pobliskiej wioski Sokolovici. Sinansowskie korzenie ma również meczet Ghazi Husrev-bega w Sarajewie, wzorowany na stambulskim Ataki Ali-paszy. Ale po kilku zniszczeniach i przebudowach już o wyglądzie dosyć odległym od oryginału. Mimar Sinan wychował też co najmniej 250 uczniów. Budowle wzniesione przez najlepszych z nich, również przeszły do historii architektury.

Najsłynniejsi następcy

Słynny Sultanahmet Cami (1609-16) — meczet Sułtana Ahmeta w Stambule z sześcioma minaretami, zbudowany między antycznym hipodromem i bazyliką Hagia Sophia, znany bardziej jako Błękitny Meczet od kolory zdobiących go płytek ceramicznych, zaprojektował uczeń Sinana Sedefkar Mehmet Aga. Stary Most (1566) w Mostarze inny wychowanek mistrza Hajrudim. Zaś jeden z siedmiu cudów świata, mauzoleum Tadż Mahal (1631-43), ukochanej żony Mumtaz Mahal indyjskiego cesarza Śahdżahana z dynastii Mogołów w Agrze, zaprojektował kolejny spadkobierca geniuszu Sinana, syryjski architekt Ustad Isa Chan.

Jako ciekawostkę wspomnę, że oprócz wielkich i sławnych budowli, „architekt architektów” zaprojektował i zbudował inne, mniejsze lub nie tak znane, lub w ogóle powszechniej nie znane jako jego dzieła, bo nikt turystom o tym przeważnie nie mówi. Chociaż oglądają je ich miliony, a dziesiątki tysięcy z nich przechodzą obok nich codziennie. Najlepszym przykładem tego są cztery minarety dawnej chrześcijańskiej, bizantyjskiej bazyliki i też jednej z najsłynniejszych budowli świata, Hagia Sophia w Stambule. Również dzieło Mimara Sinana.

Czytaj dalej - strony: 1 2

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 27 lipca 2015; Aktualizacja 24 sierpnia 2015;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij