Huta Szklana
Cztery pory roku na świętokrzyskiej wsi
Wiosna to również Zielone Świątki, topienie Marzanny, ale także zabawy kobiet w karczmach czy kusaki (zapusty) z opowieścią o dziadzie i babie oraz zwyczajach związanych z Bachusem. Na ścianie innej chaty ilustrowaną zdjęciem gęsi, kaczki i kury informację „Jak karmił chłop zwierzęta przed Wielkanocą” z możliwością uruchomienia dodatkowej aplikacji. Obok podobną ze zdjęciami kozy, owcy i wieprza. Nie brakuje oczywiście szczegółowych informacji o święconce i jej składzie, czy o wielkanocnym poniedziałku i dyngusie oraz zdjęcia modłów majowych pod krzyżem stojącym we wsi.
Pracowite lato
Lato, szczególnie aktywny okres prac polowych kończonych dożynkami, przedstawiają już dojrzali narratorzy. Ale wcześniej są zażynki – małe żniwa czyli sianokosy Obyczaje żniwne rozpoczynają się od święcenia sierpów. Przed ścięciem pierwszych kłosów trzeba było rzucić je na ziemię, co miało zabezpieczyć żniwiarza przed skaleczeniem. Dalej mamy opis samych ówczesnych żniw. I kolejnych świąt kościelnych, Bożego Ciała oraz Matki Boskiej Zielnej ze szczegółowymi opisami sposobów przechowywania poświęconych wiązanek kłosów, związanych z tym tabu.
Ale lato było również okresem miłości i przygotowań weselnych. Od zrękowin, poprzez ślub oraz wesele i związane z nimi zwyczaje, oczepiny i przenosiny panny młodej do domu męża. Można je oglądać także na filmie wyświetlanym na monitorze siedząc w wyplatanym chłopskim wozie zamienianym w zimie na sanie.
Jesienne przygotowania do zimy
Jesień to okres wykopek ziemniaków, buraków i zbioru innych płodów rolnych, a także owoców z sadów, chociażby tylko przydomowych. Dni stają się krótsze, trwają przygotowania na nachodzące chłody, m.in. gromadzenie drewna na opał. W tej narracji dzieci Mani i Władzia wchodzą w dorosłość, a ich rodzice zażywają zasłużonego odpoczynku na ławie przed chatą. Ale to również czas kiszenia kapusty i przygotowywania żywności na zimę. Oraz napraw sprzętów rolniczych i domowych, które uległy uszkodzeniu lub wyrobu potrzebnych nowych do przyszłych prac.
To też czas nauki w wiejskiej szkole, z klasą z ławkami, zeszytami i liczydłami do nauki rachunków, jak wówczas nazywała się matematyka. A także karami dla niesfornych uczniów. Jesień to także zaduszki i związane z nimi wiejskie obyczaje cmentarne.
Koniec roku i ludzkiego życia
Zima to ważne święta: Boże Narodzenie, Trzech Króli i Matki Boskiej Gromnicznej. Ale w tamtych czasach na świętokrzyskich wsiach przede wszystkim okres spokoju i końca rocznego cyklu życia natury. W ekspozycji umiejętnie połączono go również z kresem życia ludzi. Oglądamy więc sceny i czytamy sporo informacji na temat zwyczajów związanych ze śmiercią i pogrzebami. Opiekę nad ciałem zmarłego i jego mycie. Składanie zwłok do trumny, wystawianie ich w chacie, czuwanie przy nich, zamykanie trumny i jej wyprowadzanie, pogrzeb ze związanymi z nim zwyczajami oraz stypę. Jest to zarazem zakończenie w ekspozycji jednego cyklu życia wsi oraz ludzi. I przygotowanie do następnego zgodnego z naturą oraz harmonią.
Wyjątkowa troska o niepełnosprawnych
Jest to więc bardzo ciekawa, znakomicie pokazana i zorganizowana stała wystawa. I muszę podkreślić, że jest ona dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, zapewniając im łatwy dostęp i możliwość pełnego uczestnictwa w tej podróży przez czasy i tradycje świętokrzyskiej wsi.
Wyposażona jest w mobilną pętlę indukcyjną, automatycznie otwierane drzwi, podjazdy do budynku, windy, informację głosową dla osób niewidomych otwieraną dotykiem i inne bardzo przydatne rozwiązania. Pomysłodawcom i realizatorom tej wystawy należy się uznanie za znakomicie wykonaną pracę.
Dodaj komentarz