Pilzno
Gotycka katedra z najwyższą wieżą
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!
Z planowanych dwu wież, wzniesiono, zresztą etapami, tylko północną. To ona jest obecnie tą najwyższą. Ale dopiero od roku 1835, po przebudowie przez budowniczego Františka Filousa wieży uszkodzonej w trakcie pożaru od pioruna. Szczegółów dotyczących budowy i przebudów jest mnóstwo, ale one mogą interesować chyba tylko specjalistów. Trudno pominąć jednak tak ważny fakt, jak dobudowanie w latach 70-80. XV wieku do południowej strony prezbiterium (z północnej znajduje się zakrystia z dwoma wejściami w stylu neogotyckim oraz dwupoziomowy depozytariusz, w którym przechowywane są cenne przedmioty liturgiczne) kaplicy grobowej rodu Szternbergów.
Rodowa nekropolia
Pierwszy z nich, Jarosław, został w niej pochowany w roku 1472, prawdopodobnie jeszcze w trakcie jej dekorowania. Za autora budowy tej kaplicy uważany jest Hans Spiess. W tym czasie pracował on bowiem dla króla Władysława II z Przemyślidów na pobliskim zamku Křivoklat. Drugim ważnym, wartym wspomnienia wydarzeniem, była przebudowa wnętrza dokonana w latach 1879-83 przez architekta Josefa Mockera. Zastąpił on barokowy ołtarz główny nowym, w stylu gotyckim, zaprojektowanym przez siebie. Z wnętrza usunął także 24 ołtarze, głównie barokowe, a z dachu renesansowe świetliki.
Jako ciekawostkę warto dodać, że renowacja kościoła i kaplicy Szternbergów odbywała się w latach 1914-20, czyli I wojny światowej i tuż po niej. A prowadził ją architekt Kamil Hilbert, autor m.in. dokończenia budowy, wznoszonej przez 6 wieków (!!!), słynnej katedry św. Wita w Pradze. Chyba niewielu ludzi zwiedzających ją zdaje sobie sprawę, że jej wspaniały gotycki fronton, z oszołamiającą, ogromną rozetą, to dzieło dopiero XX wieku.
Aniołek kata
Do trzynawowej katedry pilzneńskiej o rozmiarach 58 m długości, 30 m szerokości i stropie na wysokości do 25 m, obłożonej płytami z piaskowca, są obecnie trzy wejścia ze zdobionymi kamiennymi frontonami.
Główne od zachodu. Boczne zaś, bardziej reprezentacyjne od południa, po której to stronie znajduje się znacznie rozleglejsza część Rynku. I najskromniejsze od północy. Z figurką anioła na kracie chroniącej zewnętrzne rzeźby, związana jest jedna z anegdot. Głosi ona, że kiedyś przed katedrą modlił się miejscowy kat. Potknął się jednak, i aby uniknąć upadku, złapał się za główkę tego aniołka. Od tamtej pory uważa się, że… przynosi on szczęście. W Czechach bowiem według dawnych wierzeń przynosił je…kat, a nie tylko, jak u nas, kominiarz.
We wnętrzu rzuca się w oczy przede wszystkim zwisająca ze stropu, pozłacana kompozycja Ukrzyżowania z postaciami Panny Marii i św. Jana poniżej. W ołtarzu głównym centralną część zajmuje gotycka rzeźba Madonny. Jedna z najcenniejszych gotyckich w Czechach, datowana na około roku 1390. Też z ciekawą legendą. Według niej jest dziełem ślepego mężczyzna, którego odwiedziła Maria i podczas objawienia wręczyła mu dłuto oraz poleciła wyrzeźbić jej wizerunek. Gdy skończył pracę, odzyskał wzrok, aby móc podziwiać swoje dzieło. W trzypiętowym, neogotyckim ołtarzu z górującą nad nim postacią znajduje się, oprócz Madonny, także 14 innych rzeźb świętych. Gotyckich lub wzorowanych na gotyckich. Barokowe są natomiast dwa ołtarze w nawach bocznych.
Czeski ołtarz i nowe dzwony
Uwagę przyciąga również bogato rzeźbiona i złocona ambona gotycka, lub w stylu gotyckim. Podobnie piękne witraże, a także malowidła stropowe i ścienne, częściowo zachowane sprzed wieków. Warto obejrzeć też kolumny podtrzymujące strop i ich zwieńczenia oraz epitafia na ścianach i figury. No i skromną, niewielką, wmurowaną w ścianę kropielnicę. Z nawy głównej jest natomiast wejście do wspomnianej kaplicy Szternbergów, z której wśród innych dekoracji, znajduje się Czeski Ołtarz – secesyjne dzieło rzeźbiarza Jana Kastnera.
Z innych ciekawostek dotyczących tej katedry warto dodać, że Pilzneńskiej Madonnie poświęcono 27. kaplicę na Drodze Pielgrzymkowej św. Wacława (Svatá cesta Svatováclavská) z Pragi do Starego Boleslava utworzonej w latach 1674-90. Jej donatorem był Adolf Vratislav Šternberk, czeski hrabia ze Szternberka, najwyższy sędzia ziemski. A 17 listopada 2017 roku na wieży katedry pojawiły się i znowu rozbrzmiały dzwony odlane przez Rudolfa Manouška, ludwisarza ze Zbrasławia.
Dodaj komentarz