Wyżyna Wieluńska
Jaskinia Szachownica odzyskała życie

Gdy górnicy opuścili kamieniołom, na rozdartym wierzchołku Krzemiennej Góry zapanował spokój. Przełomy wapiennych skał zaczęła pokrywać pionierska roślinność. Aż którejś nocy, być może w pogoni za ćmą, pojawił się nietoperz. Potem drugi?
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na FacebookuPolub ten wpis na FacebookuPolub wpis na Facebooku
Sprawdź nasz Instagram
fot: Maurycy Ignaczak (5), Przemysław Skrzypiec (2), Maciej Stobierski (5), Jerzy Zygmunt (3)
Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
Po każdej zimie od stropu Szachownicy odłupywały się kolejne bloki skalne i wszystko wskazywało, że jaskinia w końcu się zawali. I tylko niczego nieświadome nietoperze zlatywały się każdego roku w coraz to większej liczbie, jakby na przekór losowi....
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
  • Wyżyna Wieluńska. Jaskinia Szachownica odzyskała życie
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Lodowcowe wody płynęły jednocześnie całym systemem korytarzy, nie tworząc zdecydowanego, tak typowego dla większości jaskiń ciągu głównego, zaś rozwój całego systemu był wyraźnie jednofazowy i stosunkowo krótki. Na przykładzie Szachownicy polscy geolodzy opisali nowy rodzaj jaskiń, tzw. proglacjalnych.

Rezerwuar wapiennego kamienia

Pierwszą istotą, jaka w połowie XIX wieku zajrzała do wnętrza jaskini, był górnik, pozyskujący kamień wapienny na potrzebny budownictwa. W czasie prac wydobywczych natrafił na korytarze, dzięki którym uzyskał łatwiejszy dostęp do skały, bez potrzeby pracochłonnego zdejmowania jałowego nadkładu. W 1962 r. eksploatacja wapienia w Szachownicy została przerwana, górnicy opuścili kamieniołom i na rozdartym wierzchołku Krzemiennej Góry zapanował spokój. Zgodnie z prawami natury nagie dotąd przełomy wapiennych skał zaczęła pokrywać pionierska roślinność. Aż którejś nocy, być może w pogoni za jakąś ćmą, pojawił się nietoperz. Potem drugi i trzeci?

Miejsce zimowego snu

Kiedy kilkanaście lat później, w 1978 r., geolodzy opublikowali pierwszy opis jaskiń w Krzemiennej Górze, zamieścili też lakoniczną wzmiankę, iż w Szachownicy ?masowo zimują nietoperze?. Pierwsze zoologiczne obserwacje potwierdziły to, zaś jaskinia zyskała status hibernakulum, czyli miejsca wybranego przez zwierzęta na kryjówkę podczas zimowego snu. Dużym zaskoczeniem była też rekordowa liczba hibernujących nietoperzy, bo z szacunkową ilością powyżej 300 osobników wyprzedziła ona wszystkie jurajskie groty. Na podstawie corocznych, prowadzonych nieprzerwanie od 1981 r. obserwacji stwierdzono, że liczebność zimowej kolonii nietoperzy w jaskini w ciągu 35 lat zwiększyła się wielokrotnie, od ok. 400 osobników hibernujących na początku lat 80. XX w. do ponad 2000 na początku XXI w. Oprócz liczby zwierząt ważny też jest ich skład gatunkowy; z 26 stwierdzonych w Polsce taksonów 11 występuje w Szachownicy, w tym 4 gatunki unikatowe, zagrożone wyginięciem nie tylko w Polsce ale i w całej Europie. To właśnie obecność mopka Barbastella barbastellus, nocka łydkowłosego Myotis dasycneme, nocka Bechsteina (Myotis bechsteinii) i nocka dużego (Myotis myotis), czyli gatunków chronionych prawem unijnym, w dużym stopniu przeważyła o zakwalifikowaniu jaskini do obszarów ?naturowych?.

Dlaczego tu?

Dlaczego akurat ta jaskinia zyskała status tak ważnego miejsca? Szachownica jest usytuowana na Wyżynie Wieluńskiej i jest tutaj jedyną znaną grotą o stosunkowo dużej kubaturze. Paradoksalnie, dzięki destrukcyjnej działalności człowieka, zyskała wiele atrakcyjnych dla zwierząt miejsc. To nieograniczona liczba szczelin powstałych w wyniku podziemnej eksploatacji wapienia oraz duża mozaika warunków termiczno-wilgotnościowych stworzyła nietoperzom możliwość bezpiecznego ukrycia się oraz wybrania optymalnych warunków zimowania. Późnym latem i jesienią jaskinia staje się miejscem masowego rojenia nietoperzy, mającego związek z zachowaniami godowymi i pokazaniem młodocianym osobnikom dogodnego miejsca hibernacji.

Niestety, pojawiły się rysy

I to w dosłownym sensie. Rysy na ścianach i stropie jaskini, te same w których tak chętnie kryją się mopki, stopniowo, z biegiem czasu stawały się coraz szersze i głębsze. W 1996 r. opracowano dokumentację do planu ochrony, która zalecała wykonanie fizycznych zabezpieczeń, mających na celu ochronę stropów przed postępującą dezintegracją. Plan ten jednak nie doczekał się realizacji. Za to po każdej zimie od stropu Szachownicy odłupywały się kolejne bloki skalne i wszystko wskazywało, że jaskinia w końcu się zawali. I tylko niczego nieświadome nietoperze zlatywały się każdego roku w coraz to większej liczbie, jakby na przekór losowi. Jakimś cudem ten niepewny stan przetrwał prawie 20 lat. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej, dołączono Szachownicę do europejskiej sieci obszarów cennych przyrodniczo ?Natura 2000?, co w dużym stopniu przesądziło o chęci jej ratowania. W 2008 r. Wojewoda Śląski zlecił Głównemu Instytutowi Górnictwa opracowanie możliwości zabezpieczenia jaskini. Dla zabezpieczenia stropu przed zawałem najwłaściwsze okazało się użycie metod typowo górniczych, stosowanych do zabezpieczenia wyrobisk podziemnych. Inżynierów wsparli także przyrodnicy, konkretnie chiropterolodzy z tzw. Porozumienia dla Ochrony Nietoperzy.

Czytaj dalej - strony: 1 2 3

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 12 września 2016; Aktualizacja 26 czerwca 2018;

Komentarze: 2

    Halina, 14 września 2016 @ 20:15

    Bardzo ciekawy artykuł. A zdjęcie nietoperza śliczne – i jak nie pokochać takiego stworzenia?

    blach, 15 września 2016 @ 20:36

    Pokochać nietoperza? To niemożliwe. Ohydztwo.

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij