Kalisz
Miasto odbudowane z gruzów

Centrum miasta odbudowano zgodnie z wytycznymi konserwatorów zachowując układ przestrzenny, chociaż nie narzucano rekonstrukcji historycznych kamienic. Odbudowa przypadła na okres, w którym panowała secesja.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na FacebookuPolub ten wpis na FacebookuPolub wpis na Facebooku
Sprawdź nasz Instagram
fot: Waldemar Rusek
Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
Odbudowa Kalisza była pierwszym takim przedsięwzięciem w kraju. Teatr otwarto w 1936 r.
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów
  • Kalisz. Miasto odbudowane z gruzów

Kalisz jest drugim pod względem wielkości miastem w Wielkopolsce. Chociaż nie dotykały go naturalne niszczące zjawiska przyrody jak wichury czy trzęsienia ziemi, to jednak miasto trawiły kiedyś pożary i wojny.

Największy pożar wybuchł w roku 1792 i pochłonął prawie całe miasto. Strawił również Zamek Królewski, którego już nigdy nie odbudowano. To, jak często Kalisz był teatrem wojen, najlepiej widać na Cmentarzu na Majkowie. Tam obok siebie spoczywają żołnierze różnych armii. Napoleońscy którzy wracający spod Moskwy, Austriacy, Rosjanie, Niemcy, Ukraińcy, polscy żołnierze ale i cywile polscy oraz narodowości romskiej z miejscowej parafii.

Wojenny rozgardiasz

Na początku I wojny światowej Kalisz unicestwiono po raz drugi. Miasto leżało wtedy przy granicy prusko-rosyjskiej. Kalisz był po rosyjskiej stronie granicy a Skalmierzyce po pruskiej. 1 sierpnia 1914 roku wieczorem Niemcy wypowiedziały wojnę Rosji. Już 2 sierpnia rano miasto było wolne od Rosjan. Wojska niemieckie powitane zostały z ciekawością przez mieszkańców miasta. Spokój i przestrzeganie odezwy skierowanej do mieszkańców zostały zakłócone w nocy z 3 na 4 sierpnia. Wśród ciemności pruskie patrole wojskowe się ostrzelały. Strzelanina rozpoczęła się na rogu dzisiejszych ulic Kazimierzowskiej i Śródmiejskiej i wkrótce objęła całe miasto.

Pierwszy wojenny komendant Kalisza major Herman Preusker nie chciał się przyznać do błędu niemieckich żołnierzy i wydał 4 sierpnia nową odezwę w której obwinia mieszkańców Kalisza że strzelali do pruskich wojsk. Odezwa ta informowała też o zaostrzeniu rygorów wojennych, co oznaczało wprowadzenie w mieście terroru. Na miasto nałożono kontrybucję w wysokości 50 tysięcy rubli, którą miasto zapłaciło. Mimo to brano kaliszan na zakładników i rozstrzeliwano. Wielu mieszkańców miasta spakowało dobytek i udali się w kierunku Konina i Turka. Niektórzy później wracali.

Metodyczne zniszczenie

Zabitych przybywało. 4 sierpnia 1914 roku po południu prusacy biorąc 20 zakładników opuścili miasto. Zaczęto się ostrzeliwanie Kalisza z broni maszynowej i kartaczownic.
Również 5 i 6 sierpnia ostrzeliwano i bombardowano, ale już nieco słabiej. W piątek 7 sierpnia na miejsce zwolnione przez prusaków przybyły bataliony saskie dowodzone przez pułkownika Hoffmana.

Wojska Saskie niszczenie Kalisza rozpoczęły od bombardowania. Trwało ono z niewielkimi przerwami od 7 sierpnia do 8 sierpnia. Potem strzelano granatami i szrapnelami. Po aresztowaniach i rabowaniu co cenniejszych przedmiotów zaczęto sukcesywnie podpalać dom po domu. Ratusz spalono 7 sierpnia a budynek teatru 16 sierpnia. Miasto płonęło przez kilka tygodni. Z 70 tys. mieszkańców pod koniec sierpnia pozostało około 5 tys. Zniszczeniu uległo prawie 450 budynków, co stanowiło to prawie 95 proc. staromiejskiej zabudowy, którą zamieniono w gruzy. Ani władze niemieckie ani polskie po wojnie prowadząc śledztwo nie dały wiary że strzelanina w mieście wybuchła z winy mieszkańców.

W secesyjnym duchu

Odbudowa Kalisza była pierwszym takim przedsięwzięciem w kraju. Centrum miasta odbudowano zgodnie z wytycznymi konserwatorów zachowując układ przestrzenny, chociaż nie narzucano rekonstrukcji historycznych kamienic. Odbudowa przypadła na okres, w którym panowała secesja. Styl ten widoczny jest w dekoracji elewacji budynków i w zdobieniach wnętrz. Jego twórcy chcieli zerwać ze wszystkim co już było. Secesja miała być oryginalna pod względem konstrukcji jak i wykorzystanych materiałów. W elewacjach budynków pojawiały się cegła, kamień i masa ceramiczna jednocześnie. Często w secesyjnych budynkach stosowano u zwieńczenia okien i portali lekko podkowiaste łuki.

Wiele secesyjnych budynków jest mieszanką stylu neoromańskiego, neogotyckiego i neobarokowego. Często na elewacjach umieszczano elementy które mogły mówić o potędze właściciela kamienicy. W Kaliszu wiele kamienic ma na dachu rząd amfor a na elewacji kolumny lub pilastry. Kamienice z pilastrami znajdują się w samym centrum miasta przy Alei Wolności, na ulicy Sukienniczej i Śródmiejskiej oraz na Głównym Rynku i na Nowym Rynku i w bocznych uliczkach.

Nie pamiętam, by Niemcy przeprosili lub zrekompensowali straty materialne Kaliszowi za zniszczenie w mieście niemal wszystkich budynków oświaty, sakralnych, przemysłowych i innych publicznych oraz mieszkalnych…

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 28 maja 2020; Aktualizacja 12 czerwca 2020;

Komentarze: 1

    Waldemar, 27 czerwca 2020 @ 11:52

    Międzynarodowy Uliczny Bieg Ptolemeusza odbył się dnia 01.10.2017 roku .
    To była już 37 edycja . W biegu startowali Polacy , Ukraińcy , Litwini , Białorusini ,
    Niemcy , Anglicy i Kanadyjczycy . W Kaliszu są kanadyjskie zakłady lotnicze .
    Na starcie zarejestrowało się 1023 uczestników .
    Z Każdym rokiem jest coraz więcej chętnych .
    Kilka par pchało wózki dziecięce .
    Przed biegiem głównym na 10 km odbyły się biegi dzieci i młodzieży .
    Trasa biegła ulicami Częstochowską do Ronda Ptolemeusza , ulicą Nowy świat , przez Rogatkę
    i dalej ulica Górnośląską do Wieży Ciśnień a potem z powrotem Górnośląską do Rogatki ,
    Złotego Rogu i Aleją Wolności do mety .
    Wykonali dwa okrążenia po 5 km .
    Biuro zawodów mieściło się w Gimnazjum nr 3 przy ul. Teatralnej 3 w Kaliszu .
    Tam się rejestrowali uczestnicy , dostawali gadżety , mogli spożyć przy stołach
    posiłek po biegu .
    Zwycięzca biegu miał czas poniżej jednej godziny .
    Dziś w dobie pandemii koronowirusa takie imprezy są odwołane .

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij