Perpignan
Stolica francuskiej Katalonii
Obok katedry stoi najstarszy kościół w mieście, romański o trzech nawach, z XI w., p.w. św. Jana Starego (St. Jean le Vieux) z cennymi detalami romańskimi. Obecnie zamknięty, służy jako magazyn katedry, z wejściem z niej, i niekiedy można go zwiedzać. Jego marmurowy portal zwieńczony jest rzeźbą Chrystusa na tronie, pochodzącą z późnego okresu romańskiego. Po jego obu stronach znajdują się posągi świętych, czterech ewangelistów.
Kaplica Świętych Cierni
Cennym zabytkiem gotyckim z XIII w. jest kościół św. Jakuba. Szczególnie znany w mieście jako siedziba Bractwa Sanch, organizacji religijnej, której najbardziej widoczną działalnością jest coroczna procesja w Wielki Piątek. Kościół pochodzi z 1245 roku, jego budowę zlecił Jakub I Zdobywca (1208-76) król Aragonii i hrabia Barcelony, który w 1262 r. ustanowił Królestwo Majorki,. Stoi na wzgórzu, jest doskonale widoczny, a kaplicę Sanch dobudowano do jego fasady. Zabytkowa jest również, chociaż późniejsza, też Kaplica Trzeciego Zakonu, dawna wojskowa. Stoi w centrum, szczyci się pięknymi malowidłami z XVIII, XIX i XX wieku. Stanowi w mieście jedyny przykład architektury w stylu Ludwika XVI.
Wart zobaczenia jest też kościół św. Mateusza z ciekawą przeszłością. Zburzono go, aby nie zasłaniał… ostrzału, a następnie odbudowano w XVII w. W kościele tym znajduje się barokowa Kaplica Świętych Cierni, która ma wyjątkową historię. Poświęcona jest relikwii: czterem cierniom z korony Chrystusa, przechowywanym w relikwiarzu, który znajduje się w szafie pośrodku ołtarza. Według historii w 1239 roku król Francji Ludwik IX Święty (1214-1270) kupił koronę Chrystusa, która wcześniej należała do cesarzy wschodnio rzymskich. Dla jej przechowywania, a także innych relikwii, wybudował w Paryżu wspaniałą Sainte-Chapelle.
„Centrum Wszechświata” Salvadora Dali
Dziś Korona Cierniowa znajduje się w katedrze Notre-Dame w Paryżu. W 1270 roku Święty Ludwik podarował cztery ciernie z korony swojemu synowi, Filipowi III Śmiałemu, po jego wstąpieniu na tron. Ten król Francji zmarł w Perpignan w 1285 r. i przekazał te relikwie kościołowi św. Mateusza. Do cennych zabytków miasta należy też Casa Xanxo, stary dom w centrum miasta z XV wieku, który przetrwał stulecia w obecnym stanie. Jego zwiedzanie jest bezpłatnie. Wyróżnia się wspaniałym, płaskorzeźbionym fryzem, przedstawiającym liczne zwierzęta symbolizujące grzechy potępione przez Kościół katolicki.
Ale oprócz zabytków, są w mieście dwie znacznie młodsze budowle, których będąc tu nie można pominąć. Pierwsza, to dworzec kolejowy TVG. Kataloński surrealista Salvador Dalí (1904-84) po wizycie w nim w 1963 r. ogłosił go Centrum Wszechświata. Twierdził, że najlepsze pomysły zawsze przychodziły mu do głowy, gdy siedział w jego poczekalni. Jego wizję „kosmogonicznej ekstazy” z 19 września 1963 roku upamiętnia obraz tego artysty „Dworzec w Perpignan” – „La Gare de Perpignan” namalowany w 1965. Monumentalny olejny, pełny symboliki i technik surrealistycznych, obecnie w Museum Ludwig w Kolonii.
Kilka lat później artysta kontynuował ten temat twierdząc, że Półwysep Iberyjski obracał się dokładnie na stacji w Perpignan 132 miliony lat temu. I przedstawił to na swoim obrazie z 1983 roku „Topologiczne porwanie Europy – hołd dla René Thoma”. Przy dworcu znajduje się pomnik Salvatora Dalí, a na jednym z trzech peronów widnieje napis „Perpignan Centre du Monde” (Perpignan Centrum Świata). Drugim z nowych budynków, który warto zobaczyć, jest Théâtre de l’Archipel. Składa się on z kilku brył, powstał w latach 2019-20. Jego podłużna, granatowa fasada ma jaskrawoczerwony kolor nawiązujący do kamieni szlachetnych charakterystycznych dla regionu Katalonii.
perpignan, btw, opis miasta, od strony historycznej, ale częściowo też krajoznawczej, u normana daviesa, „vanished kingdoms”, rozdział „aragon: a mediterranean empire”.