Zator
Księstwo? Stolica Doliny Karpia

Autor: Marek Nowak
Współcześnie Zator jest stolicą Doliny Karpia – projektu o charakterze turystycznym, skupiającym wokół idei okoliczne gminy. Bo też hodowla karpia w okolicy wzięła początek za panowania Bolesława Krzywoustego.
fot: Marek Nowak
Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
O stołeczności Zatora w Dolinie Karpia przypomina prosta instalacja w rynku oraz płaskorzeźba „Panorama gminy Zator – stolicy Doliny Karpia” umieszczona na ścianie ratusza.
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia
  • Zator. Księstwo? Stolica Doliny Karpia

To niewielkie dziś małopolskie miasteczko. Senne i spokojne. Aż trudno uwierzyć, że było kiedyś stolicą państewka – Księstwa Zatorskiego. A później współstolicą Księstwa Oświęcimsko-Zatorskiego.

O dawnych dziejach przypomina Zamek książęcy z 1445 r., przebudowany na rezydencję magnacką przez Potockich w 1836 r. według projektu Franciszka Marii Lanciego. Obecnie ogrodzony płotem, najwyraźniej w remoncie, niedostępny do zwiedzania. Świetność Zatoru przypominają także nieliczne pozostałości murów w zachodniej części miasta. I tyle. Może jeszcze gotycki kościół parafialny pw. św. Wojciecha i Jerzego z 1393 r.

Tymczasem metryka Zatora jest imponująca. W 1179 roku powstał tu gródek strzegący szlaku handlowego z Krakowa na Śląsk. Z 1228 r. pochodzą pierwsze wzmianki o wsi Zator, która w 1292 r. uzyskała prawa miejskie i prawo składu. Stolicą księstwa był Zator w latach 1445-1564. W roku 1513 księstwo włączono do Korony. W jej granicach pozostawało do I rozbioru w 1772. Zajęła je Austria.

Kilka słów o nazwie

Nazwa miasta pochodzi od wyrazu zator oznaczającego zablokowanie toru – zwężenie drogi lub nurtu rzeki. I rzeczywiście: naturalny zator znajdziemy na północ od miasta, gdzie Skawa ostro skręca na zachód.

Dolina Karpia

Współcześnie Zator jest stolicą Doliny Karpia – projektu o charakterze turystycznym, skupiającym wokół idei okoliczne gminy. Bo też hodowla karpia w okolicy wzięła początek za panowania Bolesława Krzywoustego. Dziś stawy hodowlane zajmują setki hektarów. I są siedliskiem ogromnej liczby ptaków. Lęgną się tutaj między innymi: podgorzałka, ślepowron, mewa czarnogłowa i rybitwa białowąsa.

O stołeczności Zatora w Dolinie Karpia przypomina płaskorzeźba „Panorama gminy Zator – stolicy Doliny Karpia” umieszczona na ścianie ratusza. To dzieło artystów z ASP w Krakowie pod wodzą prof. Mieszka Tylki.  Ratusz wybudowano na przełomie XIX i XX w. a sto lat z górką po tym, czyli całkiem niedawno, gruntownie wyremontowano.

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 8 marca 2023; Aktualizacja 27 marca 2023;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij