Kalisz
Cmentarz ukraińskich żołnierzy

W listopadzie roku 1920 przegrana armia ukraińska wycofała się na teren Rzeczypospolitej gdzie jej żołnierze zostali internowani i trafili między innymi do obozów w Szczypiornie i Kaliszu.
fot: Waldemar Rusek
Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
Na nagrobkach postawiono charakterystyczne krzyże, a nekropolia zyskała charakter cmentarza wojskowego.
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
  • Kalisz. Cmentarz ukraińskich żołnierzy
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

W obozie kwitło życie społeczno-kulturalne. Prowadzono kursy nauki pisania, pracownie rzemieślnicze i bibliotekę. Działała orkiestra wojskowa, chór oficerski, szkoła tańca ukraińskiego, wydawano różne gazety, a było ich kilka. Powstało Towarzystwo Pomocy Wychodźcom z Ukrainy, które w roku 1924 zmieniło nazwę na Kaliski Oddział Towarzystwa Pomocy Emigrantom z Ukrainy i ich Rodzinom prowadzące w Kaliszu Dom Ukraińskiego Emigranta. W roku 1921 do obozu przeniesiono szkołę junacką, przy 3. Żelaznej Dywizji Strzelców istniała szkoła oficerska i podoficerska. Od roku 1922 istniała tu wojskowa szkoła elektroniczna.

Po podpisaniu pokoju ryskiego kończącego wojnę polsko-bolszewicką, który wyznaczał granicę wschodnią Polski, obóz internowanych odwiedził  Józef Piłsudski. Miał podobno powiedzieć:  Ja was przepraszam Panowie, ja was bardzo przepraszam, tak nie miało być.

Ukraińska Stanica

Obóz internowanych Ukraińców w Kaliszu istniał najdłużej ze wszystkich. Zlikwidowano go w roku 1924. Osadzeni w nim uzyskali status emigrantów politycznych a na miejsce obozu powstała Stanica Ukraińska licząca 1,5  tysiąca mieszkańców. Mieli własne szkoły, ośrodki kultury, prowadzili biznesy i udzielali się społecznie. Przebywający w Szczypiornie w roku 1923, w obozie internowanych, żołnierze URL uporządkowali teren cmentarza, a za zebrane pieniądze postawili obelisk poświęcony pamięci zmarłych bojowników o niepodległość Ukrainy.

Żołnierze ukraińscy mieszkający w Stanicy Ukraińskiej w Kaliszu, w roku 1929 wykupili  grunt zajęty przez cmentarz, ogrodzili go a miejsca pochówku odnowili. Na nagrobkach postawiono charakterystyczne krzyże, a nekropolia zyskała charakter cmentarza wojskowego.

Czas zapomnienia

Wraz z zakończeniem II wojny światowej i zmianą ustroju Polski przestała w Polsce istnieć emigracja ukraińska. Również i pamięć o bojownikach o wolną i niepodległą Ukrainę stała się tematem tabu. Tak więc teren cmentarza żołnierzy ukraińskich stał się miejscem niczyim, ulęgającym powolnej dewastacji. Zniknął obelisk, ogrodzenie, powolnemu niszczeniu ulegały wojskowe mogiły.

Cmentarz niszczał, mimo że jest ustawa polskiego Sejmu z dnia 28 marca 1933 o grobach i cmentarzach wojennych. Ustawa ta obowiązuje do dziś i stanowi, że groby i cmentarze wojenne pozostają pod opieką państwa, a koszt ich utrzymania ponosi Skarb Państwa w osobie wojewody. Bezpośredni nadzór  nad stanem grobów i cmentarzy wojennych sprawują gminy.

Największy w Polsce

Dopiero po przemianach w Europie środkowo-wschodniej, po roku 1989, Zarząd Związku Ukraińców w Polsce rozpoczął starania o odrestaurowanie cmentarza w Szczypiornie. Do prac projektowych, regulacji prawnych i renowacji przystąpiły władze Kalisza i Rada Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa. Odrestaurowaną nekropolię uroczyście otwarto 30 września 1999 roku. Był to ważny argument przyspieszający restaurację lwowskiego cmentarza Orląt. Ukraiński Cmentarz Wojskowy w Szczypiornie uważany jest za największą ukraińską nekropolię wojskową w Polsce.

Warto wspomnieć, że cmentarz w Szczypiornie nie jest jedynym miejscem pochówku ukraińskich żołnierzy w Kaliszu. Kilku generałów spoczywa na cmentarzu  grecko-prawosławnym przy ulicy Górnośląskiej 8. Wielu Ukraińców spoczywa na cmentarzu przy ulicy Żołnierskiej 24 w Kaliszu na osiedlu Majków.

Czytaj dalej - strony: 1 2

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 24 lipca 2019; Aktualizacja 1 sierpnia 2019;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij