Kalisz
W murach jezuickiego kolegium

Wielokrotnie przebudowywane budynki kolegium jezuickiego w roku 1965 zostały wpisane do rejestru zabytków. Dziś w budynkach kolegium jezuickiego są urzędy wojewódzkie, starostwo powiatowe, inne urzędy, muzeum...
fot: Waldemar Rusek
Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
Kolegium kilka razy przebudowywano. Zaprojektował je jezuicki architekt Jan Maria Bernardone z Cagno we Włoszech i współpracujący z nim Albin Fontana. Budowa rozpoczęła się w roku 1586.
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium
  • Kalisz. W murach jezuickiego kolegium

W kolegium znajdowała się również apteka w latach 1615-1774. W roku 1651 apteka nie miała stałego uposażenia. Jej wyposażenie i zaopatrzenie wyceniono na około 3 tys. złotych polskich. Jej roczny dochód w roku 1675 wynosił 329 złoty polskich. Od roku 1682 znajdowała się na parterze kolegium po opuszczonych klasach retoryki i logiki.

Dla kształcenia duchownych

W roku 1586 otwarto w Kaliszu seminarium dla diecezji gnieźnieńskiej. Arcybiskup Karnkowski zakupił obszerny dom sąsiadujący z kolegium. Były tam też bursy dla ubogiej młodzieży, konwikt dla bogatej szlachty. Konwikt to był internat dla uczniów uczęszczających do szkoły prowadzonej przez dany zakon katolicki. W roku 1788 konwikt szlachecki z konwiktorami znajdował się w budynku kolegium. Seminarium przygotowywało alumnów do stanu duchownego. Były to czteroletnie studia teologiczne a od roku 1598 był także trzyletni kurs filozofii.

Kleryków było dwunastu. Po ukończeniu retoryki studiowali oni dialektykę i przedmioty potrzebne w pracy duszpasterskiej. Była teologia polemiczna, moralna, Pismo Święte i Katechizm rzymski. Inne przedmioty przydatne w posłudze kapłańskiej to śpiew kościelny, kalendarz kościelny i ceremonie. W roku 1621 seminarium zamknięto i siedmiu kleryków przeniesiono do Gniezna. Kaliskie Seminarium ukończyło 55 księży.

Szkoły kaliskie ukończyli biskupi, prymasi, urzędnicy państwowi itd. Wśród nich późniejsi prymasi czyli arcybiskupi gnieźnieńscy: Jan Wężyk, Jan Aleksander Lipski, Maciej Łubieński, Andrzej Leszczyński, Mikołaj Prażmowski, Andrzej Olszowski, oraz Władysław Aleksander Łubieński. Absolwentami kaliskich szkół byli też urzędnicy państwowi tacy jak Stanisław Łubieński który był sekretarzem królewskim, ojciec Augustyn Kordecki, przeor klasztoru paulinów na Jasnej Górze, dowódca obrony podczas jego oblężenia w czasie potopu szwedzkiego. A także kardynał Jan Aleksander Lipski herbu Grabie, który w roku 1734 koronował w katedrze krakowskiej Augusta III Sasa na króla polskiego i jego żonę Marię Józefinę.

Po rozwiązaniu zakonu

Rozwój kaliskiego kolegium powstrzymało rozwiązanie Towarzystwa Jezusowego w listopadzie 1773 na mocy papieskiego breve kasacyjnego. Papieżem wtedy był Klemens XIV. Cały majątek kolegium po kasacie zakonu jezuitów przejęła Komisja Edukacji Narodowej, która była pierwszą świecką władzą na tym terenie. Kolegium szybko wznowiło działalność w roku szkolnym 1774-1775 jako oddział Szkoły Wojewódzkiej. Majątek zakonny wraz z kolegium przeszedł na własność Królestwa Polskiego. W roku 1788 zakonnicy bonifratrzy założyli w budynkach kolegium szpital czynny do roku 1973.

W roku 1795 Prusacy przeznaczyli zabudowania kolegium przy ulicy Łaziennej i Kolegialnej po zaadaptowaniu na siedzibę Korpusu Kadetów. Korpus Kadetów zlikwidowano w roku 1832 w ramach represji po powstaniu listopadowym (wtedy Kalisz znajdował się już w zaborze rosyjskim – przyp. red.) Z korpusu pochodziło kilku powstańców. W roku 1833 wprowadzili się do budynków po korpusie żołnierze rosyjskiego garnizonu.

Trochę nowsze dzieje

Po I wojnie światowej w roku 1921 w murach byłego kolegium zakwaterowano 29. pułk Strzelców Kaniowskich. Tak na marginesie – wielu żołnierzy z tego pułku ma mogiły na cmentarzu wojskowym na Majkowie w Kaliszu.

W latach 1945-48 stacjonował tu 11 pułk piechoty Ludowego Wojska Polskiego. Stąd kościół jezuicki, będący niemal w koszarach, ma do dziś przydomek nadany przez mieszkańców Kalisza „garnizonowy”. Jezuici zarządzali kościołem do roku 1948 a potem przekazali go kapelanowi wojskowemu. Przez jakiś czas odprawiali msze dla wojskowych. Dziś jezuici zajmują pobernardyński zespół klasztorny, zresztą z bardzo ciekawą historią.

I współcześnie

Dziś w budynkach kolegium jezuickiego są urzędy wojewódzkie, starostwo powiatowe, inne urzędy, muzeum itd. Wielokrotnie przebudowywane budynki kolegium jezuickiego w roku 1965 zostały wpisane do rejestru zabytków.

Warto wiedzieć

* W roku 1581 arcybiskup gnieźnieński Stanisław Karnkowski został wybrany na prymasa i zatwierdzony przez papieża Grzegorza XIII. Był on 44 z rzędu prymasem Polski.
* W roku 1540 założone przez Ignacego Loyolę Towarzystwo Jezusowe zostało uznane przez papieża za regularny zakon. Jego celem było wspieranie myśli chrześcijańskiej i propagowanie zgodnego z nią życia.

Czytaj dalej - strony: 1 2 3

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 12 stycznia 2024; Aktualizacja 9 lutego 2024;
 

Komentarze: 3

    Waldemar, 12 stycznia 2024 @ 18:05

    Budynki poza kościołem to są różne urzędy .
    Można tam wejść i przespacerować się chociażby korytarzem .
    Są one widoczne w całości na pierwszym zdjęciu .
    Kościół też można zwiedzać w określonym czasie a nawet
    spotkać się z archeologiem , astronomem lub księdzem i poznać historię tego kościoła .
    We wrześniu roku 2023 wisiało ogłoszenie informujące o tym .

    Waldemar, 13 stycznia 2024 @ 12:25

    Zwiedzając kościół garnizonowy to właściwie sam możesz zwiedzać
    go czytając opisy ciekawych miejsc w kościele , nawet tych
    nie istniejących ołtarzy w nawach bocznych .
    Kościół garnizonowy jest ciekawie położony . 60 metrów jest
    do bazyliki z cudownym obrazem św. Józefa .
    Idąc dalej masz klasztor pobernardyński z kościołem w którym
    dziś duszpasterstwo sprawują jezuici . Gdy przejdziesz koło ratusza
    to skręć z ulicy Zamkowej w Kanonicką gdzie jest Katedra . A stamtąd
    idąc koło ratusza udasz się w kierunku klasztoru o.o. franciszkanów
    z ciekawym kościołem , pewnie najstarszym w Kaliszu .
    To tam w trakcie remontu odkryto malowidło św. Krzysztofa obok
    ołtarza głównego o wysokości 16 metrów .

    Waldemar, 20 stycznia 2024 @ 08:20

    W jezuickim kolegium zabudowań znajdowały się trzy ogrody .
    Jeden był to ogród o charakterze klasztornego wirydarza .
    Drugi ogród był na tyłach refektarza oraz Ogród Wielki położony
    na tyłach kolegium . W 1798 r. z dawnych ogrodów jezuickich
    i przylegających do nich pastwisk nadrzecznych utworzono publiczny
    park , Park Miejski w Kaliszu .
    Najstarszy park publiczny w Polsce .

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij