Terchová
300 lat od kaźni Janosika
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!
Napadał i grabił kupców, księży, pocztylionów i osoby zamożne. Przede wszystkim dla siebie i swoich ludzi. Chociaż różne zrabowane przedmioty darował również dziewczętom z okolicznych wsi. Rzekome „rozdawanie tego co zrabował biednym i potrzebującym” to tylko mit. Dzielił się natomiast prawdopodobnie „uzyskami” z miejscowymi urzędnikami. Tym tłumaczona jest ich pomoc, z jaką spotykał się, gdy był w tarapatach. Przebrała się jednak miarka i zbójecka działalność Janosika skończyła się po nieco ponad dwu latach. Został złapany w domu dawnego szefa i kompana Uhorčika we wsi Klenovci i postawiony przed sądem. Istnieje kilka wersji, że aresztowanie Janosika było rezultatem zdrady bądź jednej z kochanek, bądź samego gospodarza domu w Klenovci. Po krótkim procesie, którego akta, jak już wspomniałem, zachowały się, 17 marca 1713 roku zapadł wyjątkowo surowy wyrok.
Ekspozycja w muzeum w Żylinie
Sąd nad Jurajem Janošikiem odbył się na średniowiecznym zamku w Svátym Mikulašu (obecnie Liptovský Mikuláš, Liptowski Mikulasz) gdzie zbójnik został osadzony, skazany i stracony. Śmierć zgodnie z decyzją sędziów nastąpiła przez powieszenie na haku wbitym pod lewe żebra skazańca. Jego konanie trwało więc długo i było torturą mająca odstraszyć innych. Formalnie skazany został za zabójstwo proboszcza z Demanicy, do czego oskarżony zresztą nie przyznał się, wskazując innego zabójcę. Wkrótce po kaźni Janosika poczęły powstawać legendy na temat jego czynów i śmierci. Niekiedy fantastyczne. Ale to już inny temat.
Pod błyszczącym pomnikiem
W Terchowej główną pamiątką po Janosiku jest jego pomnik. Zresztą na Słowacji do niedawna Juraj Jánošik uważany był za bohatera narodowego prowadzącego słuszną walkę z niesprawiedliwościami społecznymi. Znalazło to odzwierciedlenie również w literaturze i sztuce. Pomnik, pięknie usytuowany na obrzeżu wsi, stoi nad popularną trasą turystyczną. Zapowiada go jego imię, nazwisko i lata życia umieszczone dużej kamiennej listwie przy drodze u podnóża skały z pomnikiem. Spod lśniącego – metal, z którego został wykonany, jest wypolerowany – pomnika roztaczają się piękne widoki na wieś oraz góry i okolice. Corocznie od 1963 roku w pierwszy weekend sierpnia odbywają się tu święto folkloru „Jánošikove dni”. Natomiast w pobliskiej Żylinie, w tamtejszym Muzeum Poważa (Považské muzeum) oglądać można stałą ekspozycję „Jánošik a Terchová” poświeconą sławnemu zbójnikowi. Prezentuje ona Terchową i jej historię w dokumentach i fotografiach.
Dodaj komentarz