Szczecin
Gobelin Croya w Muzeum Narodowym

Gobelin Croya – tak nazywana jest ogromna, tkana złotem, srebrem i jedwabiem tapiseria, podarowana Uniwersytetowi w Greifswaldzie przez ostatniego po kądzieli Gryfitę – księcia Ernesta Bogusława de Croya – stąd jego nazwa.
fot: Halina Puławska
Szczecin. Gobelin Croya w Muzeum Narodowym
Gobelin Croya jest cennym świadectwem historii Pomorza. Nazywany również ?kobiercem reformacji? (Reformationsteppich), stanowi w niemieckiej sztuce kobierniczej najwybitniejszy protestancki obraz wyznaniowy.
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Pretekstem obrazu jest ślub księcia Filipa I wołogoskiego z Marią saską, córką elektora saskiego Jana Stałego. Małżeństwo zostało zawarte w 1536 r. w kaplicy zamkowej w Torgau, a ślubu udzielił sam Marcin Luter. Był to pierwszy protestancki ślub książęcy na Pomorzu i nawiązanie związków dynastycznych między rodami ? saskimi Wettynami i pomorskimi Gryfitami. Na obrazie przedstawione są dwie rodziny we wnętrzu kościoła. Na przyfilarowej ambonie ozdobionej symbolami ewangelistów i postacią Mojżesza z Dekalogiem wygłasza kazanie Luter. Między członkami rodziny saskiej stoi Filip Melanchton, współtwórca reformacji, wśród Pomorzan ? Jan Bugenhagen. Chrystus na krzyżu i Słowo, zawarte w inskrypcjach na górnej bordiurze i w kartuszu inskrypcyjnym obok Ukrzyżowanego, potęgują przesłanie Gobelinu jako manifestu religijnego. W bocznych bordiurach ujęte są dewizy: Sasów ? ?Słowo Pana trwa na wieki? i Pomorzan ? ? Za prawo i lud?. Dolna bordiura zawiera imiona męskich członków obu rodów, z jednym wyjątkiem. Jest nim Amalia, dziewczynka, córka Filipa I. Obecne kobiety identyfikują umieszczone powyżej medaliony z herbami dynastii, z których się wywodziły.

Przedstawienie nie jest odzwierciedleniem ceremonii ślubu z 1536 r. i obecnych na nim gości. Patrzący na widza członkowie obu dynastii reprezentują trzy pokolenia. Nie wszyscy mogli być na ślubie obecni, gdyż albo już nie żyli, albo jeszcze się na urodzili. Po stronie saskiej stoją od lewej trzej słynni ?książęta reformacji?: elektorzy sascy Fryderyk Mądry (zm. w 1525 r.), jego brat elektor Jan Stały (zm. w 1532 r.) i Jan Fryderyk Wspaniały (Saksonia ernestyńskich Wettynów była kolebką protestantyzmu). Poślubiana Maria saska stoi już przy Gryfitach (ostatnia przy bordiurze). Rodzinę pomorską reprezentują: stojący pod amboną Jerzy I (zm. w 1531 r.), jego brat Barnim IX (XI), Filip I wołogoski (syn Jerzego I). Pięcioro dzieci to potomstwo Filipa i Marii: Jan Fryderyk (ur. w 1542 r.), Bogusław XIII (ur. w 1544 r.), Ernest Ludwik (ur. w 1545 r.), Amelia (ur. w 1547 r.) i Barnim X (ur. w 1549 r.).

Gobelin jest wyrazem pobożności Gryfitów i przywiązania do wiary luterańskiej. Jest również, oryginalnie wyrażonym przekazem politycznym. Gryfici przedstawiają się jako kontynuatorzy i duchowi spadkobiercy Wettynów z linii ernestyńskiej. W czasie powstania tkaniny, ci władcy Saksonii już nie rządzili i utracili przywództwo wśród protestanckich władców Rzeszy – w 1547 r. w wyniku I wojny szmalkaldzkiej cesarz Karol V pokonał wojska przywódców protestanckich, a Jan Fryderyk Wspaniały dostał się do niewoli.

Warto wiedzieć

* wystawa mieści się w gmachu MN, Galerii Sztuki Dawnej, ul. Staromłyńska 27

Czytaj dalej - strony: 1 2

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 31 grudnia 2014; Aktualizacja 12 stycznia 2015;
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij