Nieszawa
Miasto wędrujące nad Wisłą

W 1454 roku w Nieszawie Kazimierz Jagiellończyk wydał słynne statuty nieszawskie, gruntujące zgubną w przyszłości „złotą wolność” szlachecką. Tym najbardziej zasłynęło niewielkie dziś miasteczko nad Wisłą.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na FacebookuPolub ten wpis na FacebookuPolub wpis na Facebooku
Sprawdź nasz Instagram
fot: Barbara Górecka
Nieszawa. Miasto wędrujące nad Wisłą
Porządkowano place i ulice, zmieniano nawierzchnię ulic, uporządkowano nabrzeże Wisły. Zbudowano ratusz miejski, synagogę, budynek komory celnej. Powstawały domki i dworki wokół niewielkiego rynku. Z połowy XIX wieku pochodzi zasadnicza zabudowa miasta.
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Nieszawa jest miastem i siedzibą gminy w województwie kujawsko-pomorskim. Leży na lewym brzegu Wisły, w jej pradolinie. Nazywana jest „wędrującym miastem”.

Pierwsza wzmianka o Nieszawie pochodzi z 1230 roku. Był to wtedy gród drewniano-ziemny. Konrad I Mazowiecki podarował go Krzyżakom. Wznieśli oni na lewym brzegu Wisły warowny zamek, a miejsce to dziś nazywa się Wielka Nieszawka i znajduje się kilka kilometrów na zachód od Torunia. W 1410 roku zamek zajął Władysław Jagiełło. W Raciążku prowadził rozmowy po bitwie pod Grunwaldem, a tu podpisano rozejm, który w lutym 1411 roku parafowano w Toruniu, jako pierwszy pokój toruński. Ostatecznie w 1424 roku, na rozkaz króla, ta pierwsza Nieszawa została zrównana z ziemią.

Szlacheckie przywileje

Rok później król Władysław Jagiełło zaczął budować Zamek Dybowski, który obecnie znajduje się na terenie Torunia, a wówczas był poza nim. Osadę która otaczała zamek nazwano Nieszawą. Tam właśnie w 1454 roku Kazimierz  Jagiellończyk wydał słynne statuty nieszawskie, gruntujące zgubną w przyszłości „złotą wolność” szlachecką. Świetny rozwój Nieszawy złościł magistrat toruński. Szykany ze strony krzyżackiej załogi zamku toruńskiego, mieszczan toruńskich oraz zniszczenia w czasie wojny trzynastoletniej spowodowały opuszczenie przez mieszczan zrujnowanego miasta.

Na nowym miejscu, na skarpie wiślanej

W 1460 roku, za zgodą króla, mieszczanie z podtoruńskiej Nieszawy założyli nowe osiedle w odległości 30 kilometrów w górę Wisły. I to jest obecna Nieszawa. Zbudowano ją na lekkim wzniesieniu i w pięknej okolicy. U podnóża wije się Wisła. Nowopowstałe miasto stanowiło zamożny i ożywiony punkt handlowy tej części Kujaw. Przy porcie wiślanym, opiewanym przez poetę Sebastiana Klonowicza w poemacie „Flis”, istniały składy solne, spichrze zbożowe, młyny, browary i liczne warsztaty sukiennicze. Niestety miasto zostało zniszczone w czasie wojen szwedzkich, w drugiej połowie XVII wieku. Doszczętnie zniszczono piękny niegdyś ratusz w rynku. W 1793 roku miasto znalazło się w granicach zaboru pruskiego. W latach 1807-1815 było w Księstwie Warszawskim, a następnie w Królestwie Polskim, w zaborze rosyjskim.

Jeszcze jedno ożywienie

Po 1815 roku otwarto w Nieszawie wodną komorę celną, która przyczyniła się do ożywienia gospodarczego miasta. Pięć lat później przystąpiono do regulacji zabudowy miasta. Porządkowano place i ulice, zmieniano nawierzchnię ulic, uporządkowano nabrzeże Wisły. Zbudowano ratusz miejski, synagogę, budynek komory celnej. Powstawały domki i dworki wokół niewielkiego rynku. Przebudowano po pożarze kościół franciszkanów i zbudowano plebanię. Z tego okresu pochodzi zasadnicza zabudowa miasta. W drugiej połowie XIX wieku nastąpiło ożywienie gospodarcze i kulturalne. Funkcjonowały trzy placówki oświatowe. Istniała też parafialna czytelnia. W 1882 roku wybudowano kościół ewangelicki dla miejscowych protestantów.

Między wojnami

12 września 1918 roku Niemcy, którzy okupowali miasto w czasie pierwszej wojny, opuścili Nieszawę. Fakt ten upamiętniono w 1921 roku,  odsłonięciem pomnika ku czci marszałka Józefa Piłsudskiego. Stoi on nad Wisłą, obok przeprawy promowej. W nowej Polsce, w Nieszawie zbudowano szkołę powszechną, ogrodniczo-pszczelarską i Seminarium Nauczycielskie.  Z inicjatywy ks. Wacława Kneblewskiego utworzono na plebanii Muzeum im. Stanisława Noakowskiego. 28 maja 1930 roku, Nieszawa gościła Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego.

Poczytaj więcej o okolicy:

Komentarze: 1

    mara, 4 maja 2013 @ 19:50

    Taką właśnie NIESZAWĘ znam z licznych odwiedzin. Małomiasteczkowa, smętna pusta, jak na tych zdjęciach. Nawet pogodę przeważnie spotykam równie ponurą.

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij