Cieszyn
Rotunda, budowla z banknotu

Autor: Marek Nowak
W latach 1949-55 przywrócono romański wygląd rotundzie – zrekonstruowano okna i drzwi, odbudowano wspartą na kolumnach emporę i oczyszczono ukryte w murach schody...
fot: Marek Nowak
Cieszyn. Rotunda, budowla z banknotu
Obecny wygląd zawdzięcza świątynka rekonstrukcji z lat 50. XX w.

Tak naprawdę to wszyscy, w całej Polsce, oglądamy ją codziennie. Jeśli płacimy gotówką. Jej sylwetka znajduje się bowiem na banknocie o nominale 20 zł.

Romańska rotunda pw. św. Mikołaja w Cieszynie jest jednym z kilku dobrze zachowanych zabytków wczesnośredniowiecznych w Polsce. I jedyną rotundą, która przetrwała wraz ze sklepieniem. Zbudowana została w XI lub XII w, gdy Cieszyn należał do domeny Piastów. Znajdowała się na terenie grodu i była prawdopodobnie pierwszą murowaną budowlą na zamkowym wzgórzu. Służyła zapewne kasztelanowi, jego załodze oraz mieszkańcom grodu i podgrodzia.

Przemiany przez wieki

Wewnętrzna średnica nawy ma prawie 6,5 m. Przylega do niej niewielka absyda. Wewnątrz, nad wejściem znajduje się kamienna empora wsparta na romańskich kolumnach. Prowadzą na nią schody ukryte w murze, który ma grubość 1,5 m. Nawę przykrywa  kopuła z płaskich kamieni połączonych wapienną zaprawą.

Obecny wygląd zawdzięcza świątynia rekonstrukcji z lat 50. XX w. Bo wcześniej żyła i przebudowywała się przez całe wieki. Najpierw wpisano ją w zabudowania gotyckiego zamku, podniesiono poziom posadzki, zamurowano romańskie okna, wybito nowe, gotyckie. Potem obudowano ją przyporami. Świątynię wielokrotnie niszczyły pożary. Po wojnie 30-letniej zamek popadł w ruinę i został porzucony. Pozostałe zabudowania, a wraz z nimi zapewne i rotundę, potraktowano jako gospodarcze.

W połowie XIX w cieszyńskim wzgórzem zamkowym zainteresował się arcyksiążę Karol Habsburg i urządził na nim romantyczny ogród ze sztucznymi ruinami. Rotundę wtedy otynkowano i  nadano jej klasycystyczny wygląd.  Nikt już nie pamiętał o romańskich korzeniach.

Powrót do źródeł

Odkryli je dopiero niemieccy uczeni w 1941 r. pod kierownictwem archeologa Georga Raschke. Przeprowadzili oni gruntowne badania, odsłonili stare mury zdejmując warstwy późniejszych tynków i odkopali pierwotną posadzkę. Po wojnie niemieckie odkrycia wykorzystali  polscy archeolodzy , którzy w latach 1949-55 gruntownie przebadali całe Wzgórze Zamkowe. W tym czasie  przywrócono romański wygląd rotundzie – usunięto wszelkie naleciałości, zrekonstruowano romańskie okna i drzwi, odbudowano wspartą na kolumnach emporę i  oczyszczono ukryte w murach schody. Rotunda nie była jednak po tych remontach świątynią. Resakralizacji dokonano dopiero w 1997 r.

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 27 listopada 2021; Aktualizacja 14 grudnia 2021;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij