Swołowo
Stolica Krainy w Kratę

Region ten znajduje się na Pomorzu Środkowym, a jego świetnie oddająca istotę rzeczy nazwa, jest młoda. Powstała jesienią 1996 roku w trakcie opracowywania wystawy fotograficznej ukazującej krajobraz kulturowy Ziemi Słupskiej.
Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na FacebookuPolub ten wpis na FacebookuPolub wpis na Facebooku
Sprawdź nasz Instagram
fot: Cezary Rudziński
Swołowo. Stolica Krainy w Kratę
W latach 2005-08 wyremontowano obecna zagrodę nr 8 tworząc w niej filię Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku. W pięciu odnowionych budynkach typowej czworobocznej zagrody zamożnego pomorskiego chłopa urządzono wnętrza muzealne, sale wystawowe, pracownię edukacyjna oraz gospodę.
Uwaga! Materiał został zamieszczony w naszym portalu już ponad rok temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Jest taki region w Polsce, który nazywany jest Krainą w Kratę. Spotyka się w nim bowiem charakterystyczne zabytkowe budynki szkieletowe.

Konstrukcje podobne są do „muru pruskiego”, ale jednak inne – elementy drewniane łączone są głównie pod kątem prostym. Drewno smołowane jest na czarno, wypełniające je mury – bielone. W ten sposób zbudowane są nie tylko domy, stodoły, obory i inne budynki gospodarskie, ale również młyny, kuźnie, szkoły, dwory i kościoły.

1500 starych budynków

Region ten znajduje się na Pomorzu Środkowym, w okolicach Słupska i Ustki, a jego obecna, świetnie oddająca istotę rzeczy nazwa, jest młoda. Powstała jesienią 1996 roku w trakcie opracowywania przez członków słupskiego oddziału Towarzystwa Opieki  nad Zabytkami, Elżbietę Szalewską i Stanisława Szpilewskiego, wystawy fotograficznej ukazującej krajobraz kulturowy Ziemi Słupskiej. Od nazwy tej wystawy zaczęto  nazywać cały region. Według dr E. Szalewskiej, w pasie nadmorskim od Łeby po Darłowo zachowało się jeszcze około 1500 budynków szkieletowych z przełomu XIX i XX wieku. Najwięcej w Swołowie – około 70 i Starym Jarosławcu – 69, w Bierkowie 52, w Krzemienicy 51, w Starkowie 50. Ponadto w Bydlnie, Kobylnicy i wielu innych miejscowościach. Nie wszystkie, zwłaszcza kuźnie i wiatraki, a więc związane z ginącymi zawodami, udało się uratować przed zniszczeniem.

Dziewięć wieków historii jednej wsi

Główna miejscowością – „stolicą” tego regionu jest wieś Swołowo. To jedna z najstarszych w tej części kraju, z metryką od 1230 roku. Wówczas to bowiem sławeński książę nadał ją zakonowi joannitów sprowadzonemu do Starego Sławna. Nadanie wsi „Zelov” lub „Zwolov” – współczesne Swołowo – zatwierdził w 1240 roku gdański książę Świętopełk II. Większość wsi Krainy w kratę posiada akty lokalizacyjne z XIII i XIV w, co związane było z akcją osadniczą prowadzoną przez zakony. Przeszczepiały one równocześnie na ten teren zachodnioeuropejskie wzorce budowania domów, zagród i ładów przestrzennych. Później wieś należała do rodów szlachty pomorskiej.

Na planie wrzeciona

Od połowy XIX w trwał intensywny rozwój i rozbudowa wsi. Wzniesiono większość budynków zachowanych do naszych czasów. Pośrodku wsi znajdował się, i jest nadal, długi plac wrzecionowatego kształtu, tzw. nawsie ze stawem i kościołem, otoczony dwiema wiejskimi drogami. Frontami do nich stały chłopskie zagrody bogatych rolników. Bardziej przypominające zresztą szlacheckie folwarki lub małe fortece zbudowane na planie kwadratu lub prostokąta. Od strony drogi stał budynek bramny przez który wchodziło się na podwórze. Boki zajmowała stodoła oraz budynek gospodarski. Dom mieszkalny stał po stronie przeciwległej do bramy.

Czytaj dalej - strony: 1 2

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 15 października 2012; Aktualizacja 19 maja 2020;
 
Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!