Bojnice
Tajemnice bajecznego zamku
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!
W tym najstarszym kamiennym zamku był pałac właścicieli, budynki gospodarcze oraz wieża obronna, w której chroniono się na wypadek zagrożenia zdobycia niższych części twierdzy. A całość otoczona fosą wypełnioną wodą. W ciągu następnych wieków zamek i dobra bojnickie wielokrotnie zmieniały właścicieli. Zarówno w drodze sukcesji na potomków, jak i przejmowania ich przez inne rody. Przeważnie bogate, ale nie zawsze szlachetne.
Rabusie i władcy
Tak np. synowie Kazimierza Hont-Poznanowicza uczestniczyli w latach 90. XIII w. w łupieżczych wyprawach, głównie na dobra kościelne, organizowanych przez Matúša Čák-Trenčansky’ego (1253-1321). Który w roku 1299 odebrał im zamek i dobra na zasadzie „i co mi zrobicie?” oraz gospodarzył w nich aż do śmierci.
Przy czym formalnie dobra te otrzymał w 1302 r. od węgierskiego króla Wacława (1289-1306), za poparcie jego roszczeń, jako małolata, do tronu. Dobra te, i nie tylko one, były mocnym argumentem dla władców i pretendentów do tronu, w zdobywaniu sobie poparcie możnowładców. Zwłaszcza że, chociaż brak na to było pisemnych dowodów, już we wcześniejszych wiekach podobno należały do króla. Po śmierci Čák-Trenčansky’ego dobra te otrzymał „za dobrą służbę”, ban Gilet z Žamboku.
Wielka historia w tle
W tle dziejów bojnickiego zamku przewija się też wielka historia, a także nasi królewscy władcy. Nie zamierzam zanudzać czytelników szczegółami, które liczone są w setkach. Wspomnę tylko, że były w niej najazdy tureckie i zajęcie dóbr przez sułtana, żądającego wysokiego okupu za ich zwrot. Wojny prowadzone przez Janosa Hunyady’eg (1406-56), młodego króla Macieja Korwina (1443-90), a znacznie później przez Ferenca II Rakoczego (1676-1735), czy powstanie kuruców. Tragiczna dla Węgrów i ich władcy Ludwika Jagiellończyka, przegrania bitwa pod Mohaczem w 1526 roku.
Z właścicieli ważnych dla Bojnic trudno jednak nie wspomnieć o rodach Zapolskich, Turzów czy Pálfiich. Pierwszy z nich, Stefan Zapolsky (1434-99), objął dobra bojnickie dzięki przekupieniu kasztelana poprzedniego właściciela. A zatwierdził to później król Władysław Jagiellończyk (1456-1516). To Zapolsky wzmocnił mury, umocnił system obronny zamku i zbudował 4 wieże. W 1527 r. król Ferdynand I przekazał te dobra Aleksiejowi Thurzonowi. A w ich skład wchodziły 23 wsie i 3 miasteczka. Dzięki temu, oraz monopolowi na wydobycie cennych metali i handel miedzią, stał się on jednym z najbogatszych szlachciców na Węgrzech.
Od rodowej siedziby do państwowego muzeum
Jego ród władał bojnickiemi dobrami ponad sto lat i to wówczas rozbudowano oraz przebudowano zamek z gotyckiego na renesansowy. A na przełomie XVI i XVII w. rozpoczęto budowę dwu dodatkowych skrzydeł na podzamczu. Po wygaśnięciu tego rodu, dobra wróciły do króla Ferdynanda II (1578-1637). A on wkrótce podarował je na dziedziczną siedzibę Pawłowi Pálfiemu(1590-1653). Ten zaś, a ścisłej architekt Filiberto Luchese (1606-66) przebudował gruntownie zamek na barokowy, nie licząc się z tym, co w nim zastał z poprzednich epok. Powstały wówczas m.in. dwa dziedzińce zamkowe zachowane do naszych czasów.
Dzień Dobry. Czy mają Państwo wiedzę o możliwości zwiedzania zamku z polskim lektorem lub audioprzewodnikiem?
Za informację z góry dziękuję
Tomasz Jasiński