Tokarnia
W świętokrzyskim parku etnograficznym
W Polsce znajduje się ponad 60 muzeów na wolnym powietrzu. Większość z nich prezentuje tradycyjną architekturę i kulturę ludową. Jednym z największych i najciekawszych jest Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni.
Założono go w roku 1976, a więc w roku bieżącym (2026) obchodzić będzie półwiecze istnienia. Powstał jako realizacja założeń naukowych etnografa i znawcy tradycyjnej kultury ludowej profesora Romana Reinfussa (1910-98). Zgodnie z jego koncepcją odtwarza układ osadniczy z różnych części Kielecczyzny: Gór Świętokrzyskich, Wyżyn Krakowsko-Częstochowskiej i Sandomierskiej oraz Niecki Nidziańskiej.
Na 65 hektarach rozmieszczono dosyć luźno 38 naturalnych zespołów osadniczych w pięciu sektorach tematycznych: małomiasteczkowym, wyżynnym, dworsko-folwarcznym, budownictwa świętokrzyskiego i terenów lessowych, według ich stanu w XVIII i XIX w.
Co i skąd?
„Tu świat się zatrzymał w XIX i XX wieku – czytam jego opis na stronie informatora turystycznego świętokrzyskie travel.– Drewniane domy czekają na mieszkańców, którzy wyszli do pracy. Wydaje się, jakby małomiasteczkowy aptekarz na chwilę poszedł na zaplecze, a młynarz poszedł po ziarno na mąkę…”. I dalej: „Park Etnograficzny w Tokarni ma za zadanie zachowanie najcenniejszych zabytków budownictwa wiejskiego i małomiasteczkowego Kielecczyzny oraz prezentowanie ich w otoczeniu zbliżonym do pierwotnego… Przedstawia obiekty w naturalnych zespołach osadniczych, fragmenty wsi, w których zagrody stanowiące warsztat pracy rolnika sąsiadowały z obiektami przemysłu wiejskiego, takimi jak młyn, wiatrak, kuźnia”.
Do obiektów użyteczności w świętokrzyskich wsiach, osadach i miasteczkach należały też karczmy, szkoły, sklepy, kościoły, a także plebanie, dwory i folwarki dworskie. Ich budynki stoją tu już, lub znajdą w najbliższych latach, bo proces formowania i kompletowania skansenu nie został jeszcze zakończony. Wśród obiektów przeniesionych z pierwotnych miejsc są m.in.: dwór z Suchedniowa, spichlerz ze Złotej, kościół szpitalny, czyli dawnego przytułku z Rogowa, wiatrak z Grzmocina, organistówka z Bielin pełniąca obecnie rolę apteki.
Ponadto dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej, plebania z Goźlic, szkoła z mieszkaniem nauczyciela, młyny, wiatraki, sklepik i pracownia krawiecka Fajgli Rubin, dom szewca z Daleszyc, zagrody z Bielin, Kaliny Małej, Radkowic, Sukowa, dom ze Skorzowa, a także chałupy z Rokitna, Ślęzan, Bronkowic, Siekierni, Chrobrza i Świątnik oraz wiele innych. W zagrodzie z Bukowskiej Woli umieszczono ekspozycję rzeźb Jana Bernasiewicza z Jaworzni. W skansenie znajduje się także wystawa pojazdów konnych.
Znakomita informacja
Pogoda nam, niestety, nie sprzyja. Nieprzyjemny jest silny, chłodny wiatr, a mżawka bardzo utrudnia fotografowanie w plenerze. Ale bardzo ciekawe są wnętrza. Zarówno wspomnianych obiektów użyteczności publicznej, jak i poszczególnych domów, chałup, zagród. Znakomita jest informacja na tabliczkach w językach polskim i angielskim oraz pismem Braille’a. Osoby głuchonieme mogą korzystać z przewodników posługujących się językiem migowym. Dla osób niepełnosprawnych są rampy, podjazdy i windy oraz dostosowane do ich potrzeb toalety itp.
Oto kilka przykładów informacji na tabliczkach.
Kościół ponownie konsekrowany
„Kościół szpitalny z Rogowa (1763). Drewniany, barokowy kościół pod wezwaniem Matki Bożej Pocieszenia ufundowany został przez Michała Wodzickiego, biskupa i właściciela dóbr Rogowskich. Kościółek wybudowano pierwotnie jako kaplicę „szpitala”, czyli dawnego przytułku. Po likwidacji przytułku, w roku 1802, świątynia włączona została do parafii. Kościół to obiekt jednonawowy o ścianach wzniesionych z belek modrzewiowych. Świątynia zachowała wiele elementów z pierwotnego, XVIII-wiecznego wyposażenia: ambonę, barokowy ołtarz główny, ołtarze boczne i polichromie. W kościele znajdują się cenne obrazy i polichromie. We wnętrzu uwagę zwraca wyposażenie i detale m.in.: skrzynia kościelna, malowany konfesjonał oraz belka tęczowa. Kościół z Rogowa po przeniesieniu do skansenu został ponownie konsekrowany.”
Dodaj komentarz