Ryga
Architektoniczny ewenement
Ryga, stolica Łotwy, ma mnóstwo wartych poznania zabytków, obiektów i atrakcji. Ale jedna z nich, architektura secesji, stanowi w Europie ewenement.
Miasto to, u ujścia dużej północnoeuropejskiej rzeki Dźwiny (łot. Daugawa) założył równo 825 lat temu, w 1201 roku, biskup Albert von Buxhövden. Ale nie na pustym miejscu, gdyż już wcześniej, od X wieku, istniała tu osada plemienia Liwów. Powstała na ważnym szlaku handlowym północ-południe kontynentu europejskiego, od Waregów (Wikingów) do Greków. Szybko stało się ono, jako jeden z członków Hanzy od 1282 roku, ważnym ośrodkiem handlowym na wybrzeżu Bałtyku.
Pod opieką polskich królów
Już w 1207 roku rozpoczęto budowę murów miejskich. Wkrótce posiadłości zakonu kawalerów mieczowych na terenie miasta przejął zakon krzyżacki. W 1366 papież Urban V opiekunami arcybiskupstwa ryskiego ustanowił królów Polski. I chociaż później, w latach 1521-24, Ryga stała się miastem luterańskim, zapoczątkowało to parowiekowe bliskie związki jej oraz Inflantów, których była stolicą, z Polską. W 1561 oddały się one pod opiekę królowi Zygmuntowi II Augustowi. A mistrz inflancki zakonu krzyżackiego Gotthard Kettler (1517-87), założyciel książęcej dynastii Kettlerów, otrzymał w lenno Kurlandię i Semigalię.
W 20 lat później Ryga podporządkowała się królowi Stefanowi Batoremu uzyskując nowe przywileje: Corpus Privilegiorum Stephaneum. Pod panowaniem polskim zaczęła się dynamicznie rozwijać, czego dowodami był m.in. wzrost liczebności cechów rzemieślniczych z 8 do 24, czy otwarcie w 1588 r. pierwszej drukarni wzorowanej na założonej przez hetmana Jana Zamoyskiego w Zamościu. Mennica ryska biła srebrne trojaki Stefana Batorego, a w latach 1587-1632 Zygmunta III Wazy. Te drugie z herbem miasta na rewersie. O znaczeniu opieki Polski nad Rygą i Inflantami świadczy także jedno z najsławniejszych zwycięstw hetmana Jana Karola Chodkiewicza (1570-1621) pod Kircholmem.
Pod tą wsią, obecnie łotewską Saspils odległą od Rygi o 25 km, Polski hetman na czele wojsk polskich i litewskich, z chorągwiami kozackimi i tatarskimi oraz rajtarów kurlandzkich rozgromił trzykrotnie liczebniejszą armię szwedzką księcia Södermanlandii Karola. Na miejscu tej bitwy stoi obecnie pamiątkowy kamień z informacją w językach łotewskim i polskim.
Po zwycięskiej bitwie cara Piotra I pod Połtawą, Ryga w 1710 roku dostała się pod panowanie rosyjskie. Późniejsze losy miasta i kraju, także po powstaniu w 1918 roku Republiki Łotewskiej, były również skomplikowane, a w latach II wojny światowej i po niej wręcz dramatyczne. Część zabytków sprzed wieków uległa zniszczeniu.
Dwie katedry
W mieście, podzielonym współcześnie na aż 47 mikrorejonów, najważniejsza pod tym względem jest starówka (Vecrīga) wpisana na listę dziedzictwa UNESCO. Najstarsze zabytki, gotyckie, pochodzą jeszcze z XIII wieku. Są to dwie katedry: protestancka i katolicka, a ponadto, ale to już budowla z końca XIX w., sobór prawosławny.
Katedra protestancka pw. Najświętszej Maryi Panny (łot. Rīgas Doms) zbudowana została na początku XIII w. nad rzeką Dźwiną. Obecnie jest największą średniowieczną świątynią w państwach bałtyckich. Jej wieża ma 90 m wysokości i jest najwyższą wśród ryskich świątyń.. Zbudowano ją jako gotycki, katolicki kościół halowy, przebudowany później do wielkości bazyliki. Od 1524 r. jest świątynią luterańską. Podczas odbudowy po pożarze w 1710 r., przy zachowaniu gotyckich murów, przybrała modniejszą wówczas szatę barokową. We wnętrzu szczególnie warta uwagi jest ambona z początku XVIII w. oraz ogromne organy Eberharda Friedricha Walckera z 6768 piszczałkami z lat1883-84, na których odbywają się sławne koncerty.
Dodaj komentarz