Olkusz
Królewskie Srebrne Miasto
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!
Odrodziło się ono w połowie XIX w. gdy rozpoczęto wydobycie tu rud cynku. Rozebrano wówczas zniszczone mury miejskie, bramy i baszty, które hamowały rozwój przestrzenny miasta, a także ratusz i klasztor augustianów z kościołem Mariackim. XIX w. zapisał się w jego historii Olkusza powstaniem styczniowym, w którym obok mieszkańców uczestniczyli ochotnicy włoscy, a ich pułkownik Francesco Nullo poległ i został pochowany na miejscowym cmentarzu. Drugim znaczącym wydarzeniem tamtego wieku stało się wybudowanie w roku 1885 linii kolejowej Dąbrowsko-Iwangrodzkiej (Dęblińskiej), która już wkrótce zaowocowała uprzemysłowieniem miasta.
Bliżej współczesności
W roku 1907 r. austriacki przemysłowiec Peter Westen założył w Olkuszu słynną później fabrykę naczyń emaliowanych. W latach okupacji niemieckiej dramatycznie zapisała się tu w 1940 r. „Krwawa środa”, a w 1942 r. finał holocaustu Żydów, którzy stanowili jedną trzecią mieszkańców miasta. Lata powojenne to okres uprzemysłowienia, budowa dwu kopalni oraz rozwój miasta.
Obecnie wytwarzane są w nim również wentylatory, urządzenia pomiarowe, wyroby metalowe oraz dachówki. Ale miasto stawia również na turystykę i ma na tym polu znaczące osiągniecia. Goście odwiedzają zadbaną starówkę z cennymi, zabytkowymi kamienicami nawet z XVI w. A zwłaszcza trasę „Podziemny Olkusz”. W zabytkowych piwnicach nieistniejącego już gotyckiego ratusza prezentowane są, w ciekawy multimedialny sposób, dzieje miasta. Zaś w piwnicach dawnego kwartału królewskiego – historia tutejszego górnictwa srebra i ołowiu oraz mennicy.
Co można zobaczyć w podziemiach
W podziemiach można obejrzeć przestrzenną makietę miasta z okresu jego największej świetności, pod koniec XVI wieku. Jest fragment historii ratusza i jego roli jako siedziby władz miasta, kancelarii oraz… miejskiego więzienia. Trochę grozy budzi zwiedzanie izby tortur ze służącymi do nich „instrumentami”, m.in. stalową maską nakładaną niechętnym do mówienia prawdy przestępcom. I, oczywiście, z opisami metod przesłuchań w dawnych czasach. Natomiast w podziemiach kamienic kwartału królewskiego prezentowana jest historia tutejszego górnictwa oraz mennicy.
Wystawione są modele oraz repliki dawnych urządzeń górniczych i hutniczych, przy czym niektóre z nich w trakcie zwiedzania można uruchamiać. I to zwiedzania multimedialnego, z nagraniami dźwiękowymi, prezentacjami oraz grami edukacyjnymi. Oglądam również artefakty znalezione podczas badań archeologicznych olkuskiej starówki. Przedmioty, narzędzia, sprzęty domowe, ceramikę. W „Srebrnej komnacie” wystawiona jest replika Srebrnego Krzyża Gwarków Olkuskich, której oryginał znajduje się w bazylice św. Andrzeja Apostoła.
Bazylika św. Andrzeja Apostoła
Świątynia ta, do godności bazyliki mniejszej podniósł ją w roku 2001 Jan Paweł II, jest drugą z głównych atrakcji turystycznych miasta. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z roku 1317. Kościół rozbudowano w stylu gotyckim z inicjatywy Kazimierza Wielkiego. To wówczas powstały trzy, jednakowej wysokości nawy z krzyżowo-żebrowym sklepieniem opartym na potężnych ośmiobocznych filarach. Rozbudowę głównego kościoła miasta kontynuowano w następnych wiekach. W XV w. dobudowano kaplicę św. Anny, a w XVII renesansową Loretańską.
Dodaj komentarz