Żuławy
Zagłębie budownictwa drewnianego

Autor: Piotr Olszak
Budownictwo drewniane na Żuławach winno dać do myślenia architektom, gdyż pokazuje, że willa nie musi radykalnie wyróżniać się spośród tradycyjnej zabudowy. Bo nie ma dwu kierunków: na ludowo i po miastowemu. Jest jeden kierunek, łączący to, co najlepsze.
Tagi:
fot: Piotr Olszak
Żuławy. Zagłębie budownictwa drewnianego
Misterna snycerka, koronkowe ozdoby kojarzą się nam zazwyczaj z Kurpiami, czy z Podlasiem. Tymczasem trudno znaleźć bogatszy detal niż właśnie na Żuławach. Detal ten stosowany w gankach, werandach w szczytach budynków, przynosi na myśl holenderskie koronki.
To już 10 lat! Materiał został zamieszczony w naszym portalu ponad dekadę temu.
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!

Chałupy żuławskie miewają zatem wspaniałe renesansowe portale, barokowe gzymsowanie rodem z gdańskich kamienic. Wystawki zazwyczaj nie są wsparte na słupach o kwadratowym przekroju, jak to bywa w innych regionach, ale na kolumnach zgodnie z porządkami: toskańskim jońskim, korynckim czy kompozytowym. To wszystko, razem z motywami typowo wiejskimi, miesza się w niezwykłą, trudną do wyobrażenia, ale przecież harmonijną całość.

Misterna snycerka, koronkowe ozdoby kojarzą się nam zazwyczaj z Kurpiami, czy z Podlasiem. Tymczasem trudno znaleźć bogatszy detal niż właśnie na Żuławach. Detal ten stosowany w gankach, werandach w szczytach budynków, przynosi na myśl holenderskie koronki.

Są tam domy o w przeróżnych typach: zwykłe proste chaty z dwuspadowymi dachami, domy z pięknymi gankami, werandami, duże domy z wystawkami podcieniowymi i z podcieniami wgłębnymi. Domy parterowe i piętrowe, wieńcowe i szkieletowe. Mamy także domy w ogrodach z dachami mansardowymi, jako żywo przypominające dwory polskie. Żuławskie dachy są zazwyczaj dwuspadowe, ale często spotykam tu także naczółkowe czy mansardowe. I to wszystko z drewna, na niewielkim obszarze.

Możemy tam prześledzić przemiany i rozwój domu z wystawką od początku wieku XVII do połowy wieku XX. Domu, który początkowo był bardziej spichlerzem niż mieszkaniem, żeby przed samą II wojną stać się luksusową willą.

Rozwój budownictwa drewnianego na Żuławach winien dać do myślenia szczególnie architektom, gdyż pokazuje, że dom bogaty to niekoniecznie murowany, że willa nie musi radykalnie wyróżniać się spośród tradycyjnej zabudowy. Widzimy tam, że nie ma dwu kierunków: na ludowo i po miastowemu. Jest jeden kierunek, łączący to, co najlepsze, z obydwu źródeł kultury europejskiej: wsi i miasta.

Żuławska architektura drewniana zachwyca różnorodnością form, detali a nawet kolorystyki. Wynika to z różnorodności źródeł, z których czerpali budowniczowie: ze wschodu i zachodu ze wsi i z miasta; od sąsiada i od Palladia. Po wojnie nałożyły się na to jeszcze odmienne gusta nowych właścicieli, co nie musi wiązać się z psuciem architektury, czasem wręcz przeciwnie, daje niezwykłe efekty.

Te wszystkie aspekty sprawiają że teren ten jest bodajże najcenniejszym zagłębiem budownictwa drewnianego w Polsce. Nie Kurpie, nie Podhale nie Podlasie, ale właśnie Żuławy. Dlatego zachęcam do czytania opisów poszczególnych wsi, ale także do odwiedzenia Żuław.

Czytaj dalej - strony: 1 2

Poczytaj więcej o okolicy:

Dodano: 25 lutego 2011; Aktualizacja 7 czerwca 2020;

Komentarze: 1

    zosia, 6 marca 2012 @ 12:45

    Bardzo ciekawe, zupełnie nie kojarzyłam Żuław z architekturą drewnianą.

Dodaj komentarz
(Dozwolone typy plików: jpg, gif, png, maksymalny waga pliku: 4MB.)
(wymagany, niepublikowany)
Wszystkie materiały zamieszczone na naszym portalu chronione są prawem autorskim. Możesz skopiować je na własny użytek.
Jeśli chcesz rozpowszechniać je dla zysku bez zgody redakcji i autora – szukaj adwokata!
Zamknij