Gandzasar
Monaster z biblioteką na Górze Skarbów
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!
Płyta ta uznawana jest za dosyć niezwykłą. Wykonana z białego marmuru, częściowo wytarta stopami chodzących po niej ludzi, ozdobiona jest wykutymi w niej symbolami. W tym niezwykle rzadkim: Gwiazdą Dawida, z wpisanym w nią starożytnym znakiem indoaryjskim ? Kołem Wieczności. Drugim symbolem jest Słońce. Często spotykane w zdobnictwie dolnych części słynnych ormiańskich kamiennych chaczkar. Było ono symbolem przedchrześcijańskich wierzeń Ormian, który przejął tutejszy kościół narodowy. To, co przedstawia trzeci symbol, ciągle nie jest podobno jasne. Jest to gwiazda z 16 ramionami określana jako coś pośredniego między indyjskim symbolem Aszoka Czakra ? wschodnioazjatycką wersją Koła Wieczności i macedońskim symbolem gwiazdy.
W klasycznym ormiańskim stylu
W wieku XIV Gandzasar stał się rezydencją Agańskiego Katolikasatu Kościoła Ormiańskiego. I pozostał nią aż do roku 1816, kiedy to decyzją władz rosyjskich, po włączeniu tej części Armenii do Rosji, przekształcony został w biskupstwo. Katedra św. Jana Chrzciciela zbudowana została w klasycznym, znanym od X wieku ormiańskim stylu architektonicznym. Z nawą główną na planie krzyża greckiego, ze stojącą nad jego skrzyżowaniem kopułą na 16-kątnej latarni z 4 wąskimi okienkami. Latarnia ta, jak również ściany zewnętrzne świątyni, ozdobione są wykutymi przed wiekami dekoracjami. Jest wśród nich m.in. rzeźba przedstawiająca fundatora z modelem świątyni trzymanym nad głową, postacie ludzi, głowa byka, ptaki itp. oraz ornamenty roślinne i geometryczne. Dobudowana w 1266 r. kruchta jest budynkiem mniejszym od głównego, ale także z wieżyczką, 6-kątną, z kolumienkami na dachu. W surowym wnętrzu nawy głównej uwagę przyciągają kolumny podtrzymujące strop ze stojąca nad nim wieżą, chaczkary, kamienny ołtarz oraz również kamienne schody po obu stronach wewnątrz obok wejścia, prowadzące na wyższy poziom. A także wspomniany już, wykuty w ścianie tekst z informacją fundatora o nim samym, jego przodkach oraz budowie tej świątyni. Kruchta, z łukowanym sklepieniem wspartym na kolumnach przy ścianach, jest wyjątkowo obszerna, chyba niewiele mniejsza od nawy głównej. Przykładem dobrej roboty snycerskiej są płaskorzeźby o tematyce religijnej na drewnianych drzwiach głównych.
Azerskie rakiety
Katedra i cały kompleks klasztorny otoczone są kilkumetrowym kamiennym murem odbudowanym w 2005 roku. Obok wejścia znajduje się na nim czarna granitowa tablica informująca w języku ormiańskim i rosyjskim, że świątynię, kruchtę i cały kompleks klasztorny wyremontowano w 1999 r. za środki sponsora, Lewana Ajrapetjana. W okresie walk armeńsko-azerbejdżańskich o Górski Karabach w latach 1991-94 klasztor ostrzeliwany był przez wojska azerbejdżańskie rakietami. W rezultacie poważnie uszkodzona została katedra, a także budynki klasztorne. Jeden z nich został nawet zburzony. Szkody usunięto, ale na pamiątkę w murze zewnętrznym zachowano, po rozbrojeniu go ? zwrócił nam nań uwagę oprowadzający nas mnich ? niewybuch jednej z azerskich rakiet. Obok niego znajduje się tabliczka z ormiańskim tekstem: ?Świątynia była ostrzelana 29 października 1992 roku?. Obecnie klasztor jest czynny. Poza katedrą znajduje się w nim kilka cel dla mnichów, biblioteka, refektarz, budynek seminarium duchownego, sala przyjęć Katolikosatu Aganka zbudowana w XVIII w. przez katolikosa Asan-Dżalaljana, a także obiekty gospodarcze.
Stare księgi i rękopisy
Wielką atrakcję stanowi biblioteka starych ormiańskich rękopisów oraz ich kopii. W kilku salach w amfiladzie parterowego budynku poza klasztornymi murami, wystawione są w gablotach liczne egzemplarze starych ksiąg oraz przyciągających uwagę ich ilustracji i okładek srebrnych, niekiedy zdobionymi kamieniami szlachetnymi i półszlachetnymi. Każda z informacją w języku ormiańskim i angielskim. A także wizualizacją wybranych, w powiększeniu, na ekranach.
Dodaj komentarz