Kalisz
Dawne szpitale i Akcelerator Kultury
Pod koniec XVIII w. proboszczowie przejęli funkcje administratorów szpitala. W roku 1793 z powodu II rozbioru Polski do Kalisza wkroczyły wojska pruskie. Prusacy zbadali stan majątkowy szpitali św. Ducha i św. Trójcy. Grunty należące do szpitala św. Trójcy pomierzono i oddano w dzierżawę w drodze licytacji. Władze pruskie zakazały zbierania jałmużny przez ubogich ze szpitala i zwrócili się do mieszkańców Kalisza o dobrowolne datki na rzecz obu szpitali. Mieszkańcy odpowiedzieli datkami.
Władze pruskie przyjrzały się też budynkom. W roku 1804 zburzono budynek szpitala Św. Ducha. Budynek szpitala Św. Trójcy groził zawaleniem. Postanowiono wybudować na terenie Szpitala Św. Trójcy jeden gmach. W roku 1806 załoga pruska po klęsce w starciu z armią napoleońską opuściła Kalisz. W roku 1813 odwrót armii Napoleona po bitwie pod Kaliszem zamienił miasto w jeden wielki lazaret wojskowy. Do dziś przy kościele jezuitów w Kaliszu stoi obelisk w kształcie wysokiej kolumny w miejscu gdzie pochowano 200-300 żołnierzy napoleońskich, tzw. cholerycznych.
Działający szpital św. Trójcy objął nadzorem magistrat. Nowy budynek zaczęto stawiać za czasów pruskich, ale w roku 1817 jeszcze nie był ukończony. Jednak około roku 1815 zaczął działać na rzecz miasta. Szpital mógł przyjąć 12 ubogich zdrowych, 6 ubogich chorych oraz 6 chorych za opłatą. Opłatę za leczenie miały wnosić osoby młode zarażone chorobami wenerycznymi, które po opuszczeniu szpitala musiały pracować pod nadzorem policji w kaliskich fabrykach aby spłacić szpitalowi koszty leczenia. Opłata za leczenie chorych wenerycznie po roku 1826 zwiększyła się bo szpital przyjmował chorych kozaków z pułku Dońskiego Katasanowa.
W roku 1828 opisano budynek szpitala jako dom murowany, piętrowy, kryty dachówką. Znajdowały się w nim cztery sale, siedem pokoi, kuchnia, spiżarnia, podwórze ogrodzone parkanem i szopa drewniana potrzebująca nowego pokrycia dachu. Inne zaś zabudowania były w dobrym stanie. Od listopada 1830 r. do października 1831 r., w czasie powstania listopadowego, szpital pełnił rolę lazaretu wojennego. Leczyli się tam żołnierze polscy i jeńcy rosyjscy. W roku 1835 szpital zajęły rosyjskie władze wojskowe na lazaret.
Szpital św. Trójcy stale miał za mało funduszy na utrzymanie. W roku 1832 w szpitalu przebywało od 80 do 100 chorych. Znacznie więcej niż wcześniej. Dochody nie zwiększały się. Rosły długi za leki, żywność. Od roku 1834 narastała konieczność generalnego remontu budynków szpitala. W roku 1836 stwierdzono brak miejsca na pralnię, łazienkę, mieszkania kucharki i praczki oraz innego personelu. Nie było pokoju do operacji czy pomieszczenia do składania ciał zmarłych.
Dwa lata później był gotowy plan i kosztorys budowy nowego szpitala na 100 łóżek. Później uznano że w Kaliszu nie potrzeba tak dużego szpitala i określono mniejsze rozmiary. W roku 1839 Henryk Marconi zaprojektował murowany gmach szpitala i rozpoczęto budowę w miejscu starego szpitala na Przedmieściu Wrocławskim. W roku 1842 nowy szpital rozpoczął działalność. Budynek po przeróbkach istnieje do dziś i jest tam Przychodnia na Rogatce. W roku 1844 dobudowano liczne pomieszczenia z przeznaczeniem na łaźnie parową, pralnię, trupiarnię, drwalnię, pomieszczenia do kąpieli, magiel, magazyn podręczny. W ciągu roku 1845 w Szpitalu Św. Trójcy przebywało 570 chorych, z których 97 zmarło (wtedy Kalisz miał niespełna 12 tys. mieszkańców). W roku 1846 dobudowano ustępy a w latach 1855 do 1857 drewniany pawilon dla chorych wenerycznie.
Szpital miał 22 sale dla 75 chorych plus pawilon dla chorych wenerycznie, sale operacyjną, kancelarię z mieszkaniem dla zarządcy szpitala, kaplicę, kuchnię, pomieszczenie dla felczerów i służby. W szpitalu pracowało dwu lekarzy, młodszy i starszy. W roku 1855 w mieście szerzyły się choroby epidemiczne a ubogim mieszkańcom zagrażał głód. Były trudności w nabywaniu ziemniaków, grochu, żyta, w magistracie wydawano kartki na chleb.
Poczytaj więcej o okolicy:
Zajrzyj na te strony:
- strona Akceleratora Kultury
W czerwcu odbędzie się wystawa moich oprac w Akceleratorze Kultury w Kaliszu .
Prace będą miały zdjęcia i opisy najstarszych i najciekawszych obiektów w mieście .
Serdecznie zapraszam a moje prace może zachęcą Cię do zwiedzania miasta Kalisza .
Do 5 lipca 2025 trwa moja wystawa prac na temat
najciekawszych zabytków w mieście Kalisz .
Opisane są zdjęcia zamku królewskiego , murów
obronnych , kilku kościołów i kilku cmentarzy zabytkowych
z podanymi linkami do moich artykułów . Zapraszam .
Na wystawie jest ulotka o wystawie i o autorze .
Zdjęcie z wnętrza oddziału szpitala św. Trójcy przy Nowym Świecie w Kaliszu .
Fotografia jest z roku 1895 .