Zbaraż
Twierdza znana z ?Ogniem i mieczem?
A świat się zmienia… Niektóre informacje praktyczne mogą okazać się nieaktualne!
W czasie kolejnej pożogi w 1675, w czasie twierdzę zajęli i zdewastowali Turcy. Odbudował ją, po raz kolejny, Dymitr Jerzy Wiśniowiecki. Wkrótce, po jego śmierci, zamek przeszedł w ręce Potockich, którzy zmienili go w rezydencję pałacową, a na początku wieku XIX powędrował w ręce Lubomirskich.
W stronę ruiny
Podczas I wojny światowej Rosjanie wysadzili zbaraskie mury i kazamaty. W 1935 roku Związek Oficerów Rezerwy II Rzeczypospolitej objął ruinę w posiadanie i rozpoczął remont. Podczas II wojny fortyfikacje znów uległy zniszczeniu. Gdy zamek, wraz z tą częścią Podola znalazł się w składzie ZSRR, znaczne fragmenty murów rozebrano na budowę zabudowań kołchozu, a pewnie i na inne potrzeby.
Próby nowego życia
Restaurację zamku rozpoczęto w latach 90. XX wieku, po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości. Od 1994 stanowi element 120-hektarowego skansenu, który oprócz zamkowego wzgórza obejmuje cerkiew z XVII wieku oraz klasztor bernardynów z XVIII wieku. W zamku, gdzie ciągle trwają prace mające na celu sensowne wykorzystanie zabytkowej substancji, urządzono muzeum o charakterze regionalnym, na które składają się dość różnorodne ekspozycje. Znajdziemy tu i portrety bohaterów wojny kozackiej ? Bohdana Chmielnickiego i Jeremiego Wiśniowieckiego. Są obrazy przedstawiające słynne oblężenie i odwołujące się do kozackiego powstania. Ale nie tylko. Są ekspozycje militarna, archeologiczna, etnograficzna, trochę mebli. W jednym z pomieszczeń ustawiono dwie gabloty ze zdjęciami: w jednej upamiętniono poczodzących z okolicy poległych na Majdanie, w drugiej ? na wojnie z separatystami. Moje szczególne zainteresowanie wzbudziła kolekcja miniatur drewnianych cerkwi z całego Podkarpacia ? od łemkowskich, bojkowskich, huculskich po marmaroskie. Co ciekawe ? część z tych eksponatów to rekonstrukcje konkretnych obiektów, część to stylizacja architektonicznego wzorca. W sumie zwiedzanie Zbaraża wzbudziło we mnie pozytywne emocje, choć ? jak podkreśla przewodnik ? wszelkie próby rekonstrukcji odpowiadają raczej wyobrażeniu jak być mogło, niż odtworzeniu rzeczywistego wyglądu twierdzy.
Warto wiedzieć
* Kiedyś osobne ziemne fortyfikacje otaczały miasto. To w nich bronił się wspominany w powieści ksiądz Muchowiecki.
* Jeszcze inne fortyfikacje otaczały klasztor i kościół bernardynów pw. Św. Antoniego padewskiego i św. Jerzego. Zostały one jednak zniszczone w czasie wspomnianych wojen. Obecna budowla, ufundowana przez Potockich, pochodzi z 1755 r. Za władzy radzieckiej w kościele urządzono magazyn środków chemicznych. Prace nad przywróceniem go wiernym i turystom postępują powoli.
* Dziś Zbaraż (??????) jest liczącym 14 tys. mieszkańców miasteczkiem położonym 24 km na północny wschód od Tarnopola, stolicy obwodu.
Dodaj komentarz