Zagórz
W ruinach klasztoru karmelitów bosych
Zagórz jest obecnie miastem – status ten uzyskał w 1977 r. – w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim. Ma ok. 5 tys. mieszkańców.
Na terenie miasta są ruiny obronnego klasztoru karmelitów bosych wybudowanego w roku 1710. Jednak historia miejscowości sięga XIV w., gdy założono tu wieś. Ruiny klasztoru są dostępne i można je zwiedzać za opłatą. Znajdują się one na wzgórzu Mariemont wznoszącym się około 345 m n.p.m. w zakolu rzeki Osławy. Są więc trudnodostępne z trzech stron.
Od kościoła Sanktuarium Matki Bożej Zagórskiej Matki Nowego Życia do ruin klasztoru jest ok. 950 m. Idąc mijamy pomnik papieża Jana Pawła II, który był tu kilka razy jadąc w Bieszczady. Do Krakowa wracał koleją ze stacji w Zagórzu. Dalej po drodze mijamy drogę krzyżową, a jej stacje są galerią rzeźby bieszczadzkiej. Każdą z nich wykonał inny artysta związany z Zagórzem lub regionem. Wykonano je w drewnie, kamieniu i metalu. Stacja XIII, „Pan Jezus zdjęty z krzyża i złożony na łonie Matki”, znajduje się już na murze klasztoru, przy wejściu.
Z fundacji Stadnickich
Klasztor karmelitów bosych był jednym z nielicznych obronnych w Polsce. Powstał jako warownia posiadająca stałą straż, wpisując się w sieć warowni, takich jak zamki Lesko, Sobień, Dobromil, Sanok i Odrzykoń.
Zespół zagórskiego klasztoru składa się z kościoła na rzucie krzyża greckiego i klasztoru na rzucie czworoboku z wirydarzem pośrodku. Klasztor miał 22 cele dla zakonników, bibliotekę, refektarz i kuchnię. Były też foresterium (dom gościnny), budynek bramny, kordegarda, wozownia, budynki gospodarcze, studnia, obelisk z figurą Matki Bożej Szkaplerznej, ogród klauzurowy, mury obronne i budynek szpitala znajdujący się poza nimi. Łącznie mury obejmują się powierzchnię ok. 1,6 ha.
Budowa zespołu klasztornego rozpoczęła się z początkiem XVIII w. z fundacji Jana Franciszka Stadnickiego, chorążego nadwornego koronnego i wojewody wołyńskiego a także jego córki Anny. W roku 1714 zakonnicy zasiedlili częściowo wykończony budynek klasztorny i wtedy rozpoczęto budowę kościoła, którą ukończono w roku 1733. Wtedy też powstawały inne zabudowania: budynki gospodarcze, szpital dla weteranów wojennych i fortyfikacje obronne.
W czasie oblężenia klasztoru przez wojska rosyjskie w roku 1772 w klasztorze schronili się konfederaci barscy. Wtedy wybuchł pierwszy pożar, ale uszkodzone budynki odbudowano. Po kolejnym pożarze w 1822 r. zabudowania stopniowo popadły w ruinę a zakonnicy opuścili je po kasacie klasztoru w roku 1831. Ocalałe z pożaru wyposażenie kościoła umieszczono w kościele parafialnym w Zagórzu. Za aprobatą władz kościelnych stopniowo wyprzedawano majątek.
Próby odbudowy
W 1935 r. ówczesny właściciel założenia pokarmelickiego z graniczącego z Zagórzem Poraża, baron Adam Gubrynowicz, przekazał zespół klasztorny na własność seminarium duchownemu obrządku łacińskiego w Przemyślu. Trzy lata później w kościele prowadzono prace konserwatorskie, planowano odbudowę klasztoru. Wybuch II wojny światowej nie pozwolił na odbudowę.
W roku 1957 kuria biskupia w Przemyślu przekazała ruiny klasztoru zakonowi karmelitów bosych. Dostali oni pozwolenie konserwatora zabytków na odbudowę zespołu klasztornego. Zaangażowano wiele utytułowanych osób. Może za dużo? Rozpoczęto prace wg projektu inż. arch. Tadeusza Romana Żurowskiego, pod nadzorem o. Józefa Prusa, patronującego ks. prałata Józefa Porębskiego z Zagórza i kierownika Muzeum Historycznego w Sanoku Stefana Stefańskiego. Zaangażowali się również mieszkańcy miasta. Jednak po śmierci o. Józefa Prusa w roku 1962 przerwano prace z powodu braku funduszy.
Dodaj komentarz