Zagórz
W ruinach klasztoru karmelitów bosych
W latach 2019-20 przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie adaptując obiekt na centrum kultury. Odtworzono celę mnicha. Sala wirtualnej rzeczywistości umożliwia, po założeniu odpowiednich okularów, spacerowanie po klasztorze w czasach jego świetności. Jest też sala ruchomych obrazów poświęcona historii konfederatów barskich. Tu zobaczymy obrazy Grottgera, Kossaka i innych twórców – w ramach, ale animowane. W Sali kinowej wyświetlane są filmy o Zagórzu, dalej są pracownie artystyczne, w których organizowane są warsztaty. Centrum Kultury Foresterium może przyjmować wycieczki, pielgrzymki i zielone szkoły. Organizuje wykłady, prelekcje i konferencje. Znajduje się tu punkt informacji turystycznej i restauracja.
Obelisk
Figurę Matki Bożej Szkaplerznej Królowej Karmelu z dzieciątkiem ustawiono na górnym tarasie przed fasadą kościoła. Taras służył wiernym gromadzącym się licznie zwłaszcza podczas odpustów. W roku 2001 odbudowano cokół i ustawiono nowo ufundowaną figurę Matki Bożej.
Wozownia
Usytuowano ją przy dziedzińcu gospodarczym i przy murze obronnym pomiędzy foresterium a stajnią. Mur obronny jest zewnętrzną ścianą budynku, który został wzniesiony w XVIII wieku. Zachowała się w postaci kamiennych ścian na planie wydłużonego prostokąta, dłuższym bokiem przyslega do muru. Pierwotnie był to obiekt dwukondygnacyjny, jednoprzestrzenny. Od strony dziedzińca miał strzelnice na dwóch poziomach, a w murze zewnętrznym tylko na poziomie piętra.
Mury obronne
Zachowały się w postaci prostego fragmentu muru kamiennego wzmocnionego miejscami przyporami. Mury obronne wokół zespołu klasztornego rozplanowane są na rzucie nieregularnego pięcioboku i dostosowane do ukształtowania terenu. Wyznaczają one granice zespołu klasztornego i świadczą o jego warownym charakterze. Wzniesiono je po ukończeniu budowy kościoła i klasztoru. Wysokość zachowanych murów wynosi ok. 5 m.
Wewnętrzne mury dzielące dziedzińce miały wysokość od ok. 2,7 do 4,5 m i posiadały otwory strzelnicze. Dostęp do otworów zapewniały drewniane ganki. Mury, kiedyś otynkowane, zbudowane są z głazów kamiennych, rzecznych oraz drobnych kamieni i fragmentów cegły która jest wypełnieniem. Najlepiej zachowany fragment murów pozostał obok bramy wjazdowej. Sięga nawet do 6 m i ma otwory strzelnicze o kształcie prostokątów. Mur od kościoła w kierunku domu gościnnego wyznaczał dziedziniec gospodarczy. W pobliżu domu gościnnego w murze była brama wjazdowa i furtka. Częściowo ten mur zachował się przy kościele i foresterium.
Ciekawostki
* W roku 1957 podczas wędrówek po Bieszczadach do ruin klasztoru zagórskiego zaszedł Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. W ruinie klasztoru w roku 2007 zamocowano tablicę, która o tym przypomina. Ozdobiona jest papieskim krzyżem oraz herbem.
* Z inicjatywy proboszcza zagorskiej parafii, księdza Józefa Kasiaka, organizowane są w ruinach klasztoru nabożeństwa drogi krzyżowej. Po zmierzchu wierni dochodzą do kościoła w ruinie i tam, wewnątrz świątyni, rozważa się 14 stacji Męki Pańskiej.
* W 2010 r. podczas mszy świętej na terenie klasztoru odsłonięto tablicę pamiątkową zawierającą 55 nazwisk zakonników, którzy w minionych wiekach mieszkali w zagórskim karmelu i tu są pochowani.
Dawno, dawno temu bywałem w ruinach klasztoru co roku, gdy wędrowne obozy w Bieszczady zaczynały się na bazie studenckiej w Zagórzu. Za dorosłych czasów przestałem tam bywać. Aż kilka lat temu zrobiłem sobie sentymentalną wycieczkę śladami tamtych czasów. Byłem też w Zagórzu. Nie wiem, czy zaniedbane ruiny z lat 80., czy współczesne zadbane, bardziej mi się podobały. Ale chyba lepiej, niech dbają?
A z tych ulepszeń, najbardziej podobała mi się ta instalacja. Czy jeszcze tam jest?