Starachowice
Od dymarek do „Ekomuzeum”
W dawnej hali lejniczej spuszczano z wielkiego pieca surówkę. Po zamknięciu go w budynku byłej odlewni działała cegielnia. Był to najdłużej czynny obiekt przemysłowy na terenie dawnych zakładów starachowickich. W 1885 r. do miasta i zakładów doprowadzono linię kolejową zapewniającą dostawy koksu, co umożliwiło powstanie nowoczesnego zakładu przemysłowego. Nowy wielki piec, górujący obecnie nad innymi obiektami, wzniesiono w roku1899. Przy czym zachował się jego pełny ciąg technologiczny. Podobnie plątanina torów i estakada na której rozładowywano rudę żelaza i kamień wapienny.
Ogromna maszyna parowa
Potrzebny do wytopu materiał: rudę żelaza, potrzebną ilość koksu i wapnia transportowano w wózkach na wysokości 22 m specjalną wieżą gichtową. Wielki piec po modernizacji w latach 20. XX w. miał ogromną pojemność 250 m sześc. Składał się, i obecnie można go oglądać, z części dolnej nazywanej garem i wznoszącymi się nad nią pozostałymi elementami: spadkami, tzw. przestronem, szybami i gardzielą. Wnętrze wielkiego pieca wykonano z ogniotrwałych cegieł.
Inną, szczególnie interesującą konstrukcją, jest jedna z największych na świecie maszyn parowych. Kupiono ją po Powszechnej Wystawie Przemysłowej w Paryżu w roku 1899 i stanowiła prawdziwe płuca zakładu. Para, która ją poruszała, pochodziła ze spalania, wcześniej oczyszczanych za pomocą systemu filtrów, gazów wielkopiecowych w kotłach parowych. Są to najważniejsze części zamienionych w muzeum dawnych zakładów.
„Papamobile” Jana Pawła II i „Star” z rajdu Paryż – Dakar
Dodam, że w jednej z jego hal znajduje się obecnie duża ekspozycja silników. Także produkowanych tu do samochodów ciężarowych „Star”. Natomiast w dużym hangarze oglądamy różne modele ciężarówek, również zabytkowe. I oryginalną, produkowaną tu od 1935 roku armatę polową kaliber 105 wzór 29 na potrzeby Wojska Polskiego.
Pozostałymi eksponatami są samochody „Star”. Najbardziej rzucająca się w oczy i ładnie wyeksponowana wierna replika „papamobile” – „Stara” 660M2, którym podróżował po Polsce w trakcie pielgrzymki papież Jan Paweł II. Oryginał „Stara” 266R, który uczestniczył w rajdzie Paryż – Dakar. Ponadto do obejrzenia jest kilkanaście egzemplarzy „Star 20”, głównego modelu produkowanego w latach 1948-57 na potrzeby wojska, straży pożarnej i milicji oraz transportu towarowego.
Świat dinozaurów sprzed 200 milionów lat
Kolejną wyodrębnioną ekspozycję, stanowi w tym muzeum Świętokrzyski Park Jurajski. Napiszę niebawem relację z rezerwatu Gagaty Sołtykowskie o tamtejszych tropach kilku gatunków dinozaurów sprzed około 200 milionów lat. Ale to nie jedyne w tym regionie Polski. Prowadzone w Wiórach w ramach budowy zapory wodnej badania paleontologiczne wykazały, że tamtejsze skały również skrywają liczne tropy i skamieniałości. Wiele z nich pokazano w specjalnej ekspozycji.
Mieści się ona w dwu rozległych salach tej części „Ekomuzeum”. Ich kolekcja liczy około 5 tys. okazów paleontologicznych i geologicznych, z których część przechowywana jest właśnie tutaj. Na wystawie można zobaczyć jednak nie tylko okazy z Wiór. Poznać również ślady, jakie pozostawiły po sobie zwierzęta z okresu bezpośrednio poprzedzającego erę jurajskich dinozaurów. Obejrzeć odciski łap z zachowanymi śladami pazurów i łuskowanej (przypominającej gadzią) skóry oraz tropy dinozaurów z osadów jurajskich Gór Świętokrzyskich. Wśród nich dużych dinozaurów drapieżnych, roślinożerców i stegozaurów. Ponadto wykonane z troską o najdrobniejsze detale modele różnych ich gatunków, sceny z ich życia oraz scenografię obrazującą świat sprzed ponad 200 milionów lat. Tworzą one niezwykły klimat tej wystawy.
Poczytaj więcej o okolicy:
Zabytki Staropolskiego Zagłębia
Stare fabryki, kuźnie, gwoździarnie, huty... Zabytki przez lata niedoceniane i niezauważane. Na przedpolu Gór Świętokrzyskich mamy prawdziwe skarby...
Dodaj komentarz