W czasie pierwszej wojny, gdy Rosjanie opuścili Warszawę, cerkiew zamknięto. W 1920 roku, w niepodległej już Polsce, budynek przekazano luteranom. Znalazło tu miejsce duszpasterstwo ewangelickie Wojska Polskiego.
Wiadomo, że Marcin Luter dwa razy odwiedził tutejszy klasztor zakonu augustianów, którego wtedy jeszcze był członkiem. Dziś jego pomnik stoi na Neumarkt, przed odbudowaną ze zniszczeń wojennych luterańską katedrą.
Po II wojnie światowej w pałacu był ośrodek oświaty rolniczej, a potem szkoła podstawowa funkcjonująca do 1977 roku. Zlikwidowano ją ze względu na zły stan techniczny stropów. Budynek opustoszał i niszczał...
Wielki Meczet Szejka Zajeda, jako jeden z nielicznych w ZEA, dostępny jest również dla „niewiernych”. Można go zwiedzać codziennie od soboty do czwartku od godz. 9 do 22, w piątki zaś dopiero po głównych tygodniowych modłach, od 16.30.
Kościół został przebudowany w roku 1732 r. po zniszczeniach spowodowanych uderzeniem pioruna. Wtedy to pochylono wieżę w kierunku zachodnim, aby uodpornić ją na silne wiatry zachodnie.
Dzisiaj opiekę nad parkiem i zabudowaniami sprawuje Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej. Planuje się przywrócenie pierwotnego wyglądu parku. Odbudowano już Herbaciarnię, a przy Mauzoleum prowadzone są prace.
Początkowo była to rybacka wioska, chociaż szybko otoczona, ze względów bezpieczeństwa, murami oraz z niewielką wieżą minifortecy. Jej mieszkańcy żyli z połowów ryb, ale przede wszystkim pereł.
Osada Człuchów została zajęta przez Krzyżaków razem z całym Pomorzem Gdańskim w 1308 roku. Wkrótce wybudowali oni zamek, którego główną rolą była ochrona szlaku komunikacyjnego między państwem zakonnym a państwami niemieckimi i krajami zachodniej Europy.
Wzdłuż północnej pierzei pochyłego rynku stoją kolorowe kamienice z podcieniami. Pobudowano je w wiekach XVII i XVIII, a przebudowano w dwóch kolejnych. Pod wysokie podcienie prowadzą schody, co dodaje uroku kamienicom.
Najciekawsza ekspozycja zajmuje ściany najwyższej galerii arkadowej, na drugim piętrze. Jest to cykl obrazów „Taniec śmierci” (Der Totentanz) namalowany przez miejscowego artystę Jakoba Wila w latach 1610-15. Cykl ten składa się z 7 obrazów przedstawiających 23 sceny.
