Cenne polichromie, mimo upływu wieków, są w doskonałym stanie. To zasługa braku ogrzewania. W zimie nie odprawia się tu nabożeństw. Wierni wracają dopiero z nadejściem wiosny.
Rezultaty są wspaniałe. Dobudowano, stosując materiały takie jak w czasach Santiniego, wschodni, wirydarz z krużgankami wychodzącymi na ogrodowe patio. Tylko doświadczone oko może zauważyć, że dachówka na krużgankach jest nieco jaśniejsza niż na zachodnich.
Początek temu miejscu dał, fundując tu w 1144 roku, klasztor, jeszcze książę, późniejszy czeski król Władysław II (Vladislav, ok. 1110-74) z dynastii Przemyślidów. W ramach zasiedlania pustych obszarów królestwa.
W odbudowanym po I wojnie klasztorze zamieszkało Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu. I dziś tam mieszkają nazaretanki prowadząc przedszkole i szkołę podstawową. W budynku jest „okno życia” dla niechcianych dzieci.
Najciekawsze w Pilźnie, przynajmniej dla mnie, jest Stare Miasto oraz jego najbliższe otoczenie. Najważniejsze zabytki znajdują się na obszarze niegdyś otoczonym murami obronnymi, dziś pasem ogrodów (sadów) podobnych do krakowskich plantów.
Co roku latem odbywa się tu m.in. Festiwal zapasów w oliwie Kırkpınar. Ponadto witający wiosnę Festiwal Kakava-Hıdırellez oraz Międzynarodowy Festiwal Orkiestr i Wątróbki, który jednocześnie celebruje muzykę orkiestry dętej i słynną potrawę regionu.
Na odpusty pomimo pobliskiej granicy państwowej przybywali wierni z okolicznych miejscowości, również z Kalisza znajdującego się po drugiej stronie granicy. I dziś licznie jest oblegany odpust 15 sierpnia połączony z dożynkami.
Gdanisko jest jednym z dwu unikatowych rozwiązań w tym kompleksie. Drugim jest takie zespolenie zamku i katedry, że najdłuższy bok kompleksu stanowi jednolitą, ceglaną całość, idealnie łączącą obie budowle.
Skit to pustelnia. Miejsce dla mnichów, którzy chcą prowadzić jeszcze bardziej ascetyczne życie niż to możliwe w klasztorze. Ten jest pierwszym po II wojnie w Polsce, jedynym męskim i jednym z dwu istniejących na terenie naszego kraju.
To jedna z najładniejszych i najlepiej zachowanych cerkwi w Polsce. Przejście po skrzypiącej podłodze i wydobywające się z organów dźwięki muzyki zostają na długo w pamięci zarówno wierzących, jak i niewierzących.
