W czasie pierwszej wojny, gdy Rosjanie opuścili Warszawę, cerkiew zamknięto. W 1920 roku, w niepodległej już Polsce, budynek przekazano luteranom. Znalazło tu miejsce duszpasterstwo ewangelickie Wojska Polskiego.
Choć moja droga wiedzie obwodnicą, postanawiam zajechać do miasteczka. Parkuję na niewielkim rynku, takim trochę szerszym placem przy drodze, która kiedyś wiodła przez miasto. Po zamku nie ma dziś śladu. Najważniejszym zabytkiem jest gotycki kościół z 1510 roku.
Po II wojnie światowej w pałacu był ośrodek oświaty rolniczej, a potem szkoła podstawowa funkcjonująca do 1977 roku. Zlikwidowano ją ze względu na zły stan techniczny stropów. Budynek opustoszał i niszczał...
Wiosną 1945 roku trzy czwarte zabudowy zniszczyła Armia Czerwona, czy to w czasie walk, czy po – grabiąc, paląc i rabując. Ruiny rozebrano zaledwie w latach 60 i na dobrą sprawę wtedy dopiero uporządkowano miasto.
Kościół został przebudowany w roku 1732 r. po zniszczeniach spowodowanych uderzeniem pioruna. Wtedy to pochylono wieżę w kierunku zachodnim, aby uodpornić ją na silne wiatry zachodnie.
Dzisiaj opiekę nad parkiem i zabudowaniami sprawuje Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej. Planuje się przywrócenie pierwotnego wyglądu parku. Odbudowano już Herbaciarnię, a przy Mauzoleum prowadzone są prace.
Z krzyżackich czasów pochodzi legenda o dwu nagich mieczach, które wielki mistrz Urlich von Jungingen posłał przed bitwą pod Grunwaldem Władysławowi Jagielle. Ponoć były one własnością komtura Tucholi Henryka von Schwelborn.
Osada Człuchów została zajęta przez Krzyżaków razem z całym Pomorzem Gdańskim w 1308 roku. Wkrótce wybudowali oni zamek, którego główną rolą była ochrona szlaku komunikacyjnego między państwem zakonnym a państwami niemieckimi i krajami zachodniej Europy.
Wzdłuż północnej pierzei pochyłego rynku stoją kolorowe kamienice z podcieniami. Pobudowano je w wiekach XVII i XVIII, a przebudowano w dwóch kolejnych. Pod wysokie podcienie prowadzą schody, co dodaje uroku kamienicom.
Zamek i zachowana ekspozycja muzealna: pamiątki historyczne, stare mapy, meble, obrazy stały się oddziałem Muzeum Śląskiego we Wrocławiu. Od 1977 roku jest oddziałem muzeum okręgowego w Jeleniej Górze.
